ПОДЕЛИТЬСЯ
Кейінгі апталарда көптеген қазақстандық үшін жүргізуші куәлігін алу нағыз квестке айналды. Олардың айтуынша, теориялық және практикалық емтихандарға жазылу үшін күту уақыты жиі бірнеше айға созылып кетеді.
Tengri Auto редакциясы "Азаматтарға арналған үкімет" мемлекеттік корпорациясы КЕАҚ-тан қазақстандықтардың жүргізуші куәлігін алу емтихандарын неге айлап күтетінін және жағдай қашан қалыпқа келуі тиіс екенін анықтады.
Куәлік алуға өтінім бермек болғандардың сөзінше, бүгінгі басты мәселе - емтиханның қиындығы емес, оған кіре алмау. Бос орындар іс жүзінде жоқ, соның салдарынан теориялық емтиханға жазылу кезегі бірнеше айға, ал практикалық емтиханға одан да ұзаққа созылуы мүмкін.
"Бос орындардың үнемі тапшылығынан адамдар оқуды аяқтап, барлық қажетті қызметтерге ақы төлеп, емтихан тапсыруға дайын болса да, шексіз күтуге мәжбүр", - деді Tengri Auto редакциясының оқырмандары.
Кейбір қазақстандықтар үшін жүргізуші куәлігін алу процесі тіпті алғашқы емтиханға дейін-ақ бірнеше айға созылып жатады.
Мәселен, Алматы тұрғыны Сергей Tengri Auto-ға автомектепті бітіргеннен кейін практикалық емтиханға жету үшін бір жылға жуық уақыт жұмсағанын айтты. Ол теорияға жазылу үшін бірнеше ай күткен, ал бірнеше сәтсіз әрекеттен кейін қайта тапсыруға тағы жарты жылдай жазыла алмаған.
Ол теориялық емтиханды тек 2026 жылдың мамырында ғана тапсыра алған. Бірақ бұдан кейін де куәлікті тез алу мүмкін болмады: практикалық емтиханға ең жақын бос орын тек шілде айына табылған.
Осындай жағдайды Алматы тұрғыны Әйгерім де баяндады. Оның айтуынша, 2025 жылдың шілде айының соңында мемлекеттік баж салығын төлегеннен кейін теориялық емтиханға бос орын тек қыркүйектің басына табылған.
Теорияны сәтті тапсырғаннан кейін жүргізуші куәлігін алуға бір ғана қадам қалғандай көрінген. Бірақ бұл жерде де бойжеткенге күтуге тура келді. Практикалық емтиханға жақын арада бос орындар болмай, тек желтоқсан айына жазылу ашылғанда ғана ол 6 желтоқсанды таңдай алған. Нәтижесінде практиканы күту уақыты үш айға жуықтаған.
Қай өңірлерде кезек ең көп?
Мемлекеттік корпорация жекелеген өңірлерде аталған мемлекеттік қызметке сұраныстың жоғары екенін, соған байланысты бос емтихан слоттары жазылу ашылғаннан кейін қысқа мерзімде брондалатынын хабарлады.
Сондай-ақ өтінімдердің ең көп ағыны жазғы кезеңде болатыны түсіндірілді:
"Азаматтар, соның ішінде студенттер, жүргізуші куәлігін алуға жиі жүгінеді. Ең жоғары жүктеме Алматы, Астана, Қарағанды және Шымкент сияқты ірі қалаларда байқалады", - деп атап өтті мемлекеттік корпорация.
Айта кетейік, бұл қызмет пен емтихан слоттарының саны ҚР ІІМ 2014 жылғы 2 желтоқсандағы № 862 бұйрығымен бекітілген Емтихандар қабылдау және жүргізуші куәліктерін беру қағидаларымен, сондай-ақ арнайы халыққа қызмет көрсету орталықтарының өткізу қабілетіне қарай реттеледі және қалыптастырылады.
Автодромдағы жол-көлік оқиғасы
Арнайы ХҚКО-лардың практикалық емтиханға орындар санын уақытша қысқартуының бір себебі - емтихан автомобильдерінің бұзылуы.
"Азаматтарға арналған үкімет" КЕАҚ түсіндіргендей, емтихан тапсыру кезінде кандидаттар кейде жол-көлік оқиғасына ұшырап, соның салдарынан көліктер істен шығады және емтихан қабылдау үшін уақытша пайдаланыла алмайды.
"Көптеген кандидаттың көлік құралын басқаруда жеткілікті практикалық дағдылары болмағандықтан, жекелеген автомобильдер зақымданып, қалпына келтіру жөндеуін қажет етеді", - деп жауап берді корпорация.
Емтиханға жазылу
Қазақстандықтардың айтуынша, қиындықтар тек ұзын-сонар кезектен ғана емес.
Кейбіреулер өтінім беру кезеңінде-ақ мәселеге тап болады: емтиханға жазылуға тырысқанда сервис қателік көрсетеді немесе мүлдем жазылуды рәсімдеуге мүмкіндік бермейді.
Дегенмен, мемлекеттік корпорация өтінімдерді қабылдау сервисі штаттық режимде жұмыс істеп тұрғанын айтты:
"Теориялық және практикалық емтихандарға жазылуды азаматтар "ЦОН" мобильді қосымшасы арқылы өз бетінше жүзеге асырады. Ақпараттық жүйе емтиханның нақты күні мен уақытын брондап қойған кандидаттар туралы мәліметтерді тіркейді", - деп атап өтті "Азаматтарға арналған үкімет" КЕАҚ.
Жазылу үшін боттар қолданыла ма?
Сондай-ақ біз емтиханға жазылу кезінде артықшылықтар алуға мүмкіндік беретін автоматтандырылған бағдарламаларды (боттарды), делдалдарды немесе өзге де схемаларды пайдалану жағдайлары бар-жоғын білдік.
Бізге емтихан орындарын брондау үшін автоматтандырылған бағдарламаларды пайдалану жағдайлары анықталмағаны туралы жауап берілді.
"Ақпараттық жүйе штаттық режимде жұмыс істеп тұр және барлық пайдаланушы үшін тең қолжетімділік жағдайын қамтамасыз етеді", - деп атап өтті мемлекеттік корпорация өкілдері.
Онда жүйенің күдікті әрекеттерді үнемі бақылап отыратыны, сондай-ақ сервистің дұрыс жұмыс істеуін және келіп түсетін сұраныстар санын қадағалайтыны айтылды.
Тәулігіне қанша емтихан өткізіледі?
2026 жылғы 13 шілдедегі жағдай бойынша республика бойынша теориялық емтиханға жазылған кандидаттар саны 79 414 адамды; практикалық емтиханға кандидаттар саны 35 542 адамды құрайды.
2026 жылдың бірінші жартыжылдығында Қазақстан Республикасының арнайы халыққа қызмет көрсету орталықтарында 186 322 практикалық емтихан өткізілді.
Орта есеппен бұл айына 31 мыңнан астам практикалық емтиханды және арнайы ХҚКО-лардың белгіленген жұмыс режимі мен ресми мереке күндерін ескергенде, бір жұмыс күніне шамамен 1020 емтиханды құрайды.
Емтиханды кім қабылдайды?
Мемлекеттік корпорация арнайы ХҚКО-ларда жеке "емтихан алушы" лауазымы жоқ екенін хабарлады.
"Арнайы ХҚКО қызметкерлері кандидаттардың нақты ағынын, Арнайы ХҚКО-лардың жұмыс кестесін, емтихандық көлік құралдарының санын және автодромдардың техникалық мүмкіндіктерін ескере отырып, емтихан қабылдау қызметтерін ұсынады".
Қазақстанда қанша автодром бар
"Азаматтарға арналған үкімет" КЕАҚ деректері бойынша, арнайы ХҚКО-ларда практикалық емтихандарды қабылдау үшін 25 автодром және 287 бірлік автокөлік құралы пайдаланылады.
Егер бүкіл ел бойынша күн сайын шамамен 1020 адам практикалық емтихан тапсырады деп есептесек, онда орта есеппен 25 автодромның әрқайсысына тәулігіне 40,8 кандидаттан келеді.
Әр адамға 20 минуттық нормативті алсақ, бұл барлық емтихан алушыларды қабылдау үшін бір автодромға шамамен 13 сағат 36 минут үздіксіз жұмыс қажет екенін білдіреді.
Бұл ретте 287 емтихан автокөлігіне күніне орта есеппен төрт кандидаттан келеді. Нақты жүктеме бұдан да жоғары болуы мүмкін, өйткені автокөліктердің бір бөлігі мезгіл-мезгіл жөндеуде немесе техникалық қызмет көрсетуде болады және уақытша емтихан қабылдауға пайдаланылмайды.
Есептеулер көрсеткендей, жүйе жоғары жүктемемен жұмыс істеп тұр, мұның бәрі ұзын-сонар кезекке әкеп соғады.
"Қазіргі уақытта арнайы ХҚКО-лардың материалдық-техникалық базасын кеңейту мүмкіндігі де қарастырылып жатыр. Атап айтқанда, жергілікті атқарушы органдармен бірлесіп, әзірге жоқ өңірлерде автоматтандырылған автодромдар ашу жоспарланған", - деп жауап берді мемлекеттік корпорация өкілдері.
2026 жылдың алты айында қанша куәлік берілді?
Жалпы, бірінші жартыжылдықта 337 мыңнан астам қазақстандық жүргізуші куәлігін алды.
Өңірлер бойынша келесідей статистика қалыптасты:
- Алматы - 75 163 адам,
- Шымкент - 46 086 адам,
- Түркістан облысы - 24 711 адам,
- Астана - 22 601 адам,
- Қарағанды облысы - 19 992 адам.
Қай санатқа сұраныс ең жоғары?
Ең үлкен жүктеме автоматты және механикалық беріліс қорабы бар автокөліктердегі "В" санатындағы жүргізуші куәлігін алуға арналған практикалық емтихандарға түседі.
Кезек неліктен пайда болады?
Мемлекеттік корпорация кезектердің көп болуының негізгі факторлары ретінде кандидаттар тарапынан жоғары сұранысты, өтініштердің маусымдық артуын, өңірлік жүктеменің біркелкі еместігін, автодромдардың жетіспеушілігін, сондай-ақ бірінші әрекеттен емтихан тапсыра алмаған кандидаттардың қайта жазылуын атады.
"Біз бұл жағдайды үнемі талдап отырамыз және талдау қорытындысы бойынша мүдделі мемлекеттік органдармен бірлесіп емтихан процесін оңтайландыру және жазылу қолжетімділігін арттыру бойынша шаралар пысықталып жатыр", - деп хабарлады "Азаматтарға арналған үкімет" КЕАҚ.
Ұйымдастырушылық және техникалық мүмкіндіктер болған жағдайда, емтихан өткізу кестелері түзетіліп, жүктеме Арнайы ХҚКО-лар арасында қайта бөлінеді. Сонымен қатар теориялық емтиханды ұйымдастырудың түрлі нұсқалары, соның ішінде қосымша алаңдар мен цифрлық шешімдерді пайдалану қарастырылып жатыр.
Тиісті шешімдер қабылданған жағдайда, жаңа тәсілдер алдымен пилоттық режимде сынақтан өткізіліп, содан кейін олардың тиімділігі бағаланады.
Тіркелу жүйесінде не өзгереді?
Қазіргі уақытта электронды тіркелу жүйесі белсенді түрде жаңартылып жатыр.
"Тіркелудің бүкіл процесін бір жерден өтуге мүмкіндік беретін жаңа цифрлық сервисті енгізу жоспарланған: ол арқылы емтихан түрін, көлік құралының санатын, тапсыру күнін таңдауға, сондай-ақ бір реттік алты таңбалы коды бар push-хабарлама арқылы жазбаны растауға болады", - деп хабарлады ведомство.
Бұдан бөлек, жүйе бос орындардың бар-жоғын автоматты түрде тексеріп, емтихан слоттарының ашылуы мен жабылуын басқара алады, сондай-ақ пайдаланушыларға бос күндердің пайда болғаны туралы хабарлайды.
Қазіргі уақытта мемлекеттік органдармен бірлесіп пысықталып жатқан тағы бір шара - теориялық емтиханды қайта тапсыруды ақылы негізге көшіру болуы мүмкін. Мемлекеттік корпорация өкілдерінің пікірінше, бұл негізсіз қайта тіркелулер санын азайтуға және бос орындарды басқа кандидаттар үшін қолжетімді етуге мүмкіндік береді.
"Азаматтарға арналған үкімет" КЕАҚ мәліметінше, бұл шараларды іске асыру емтиханға жазылу кезегін кезең-кезеңімен қысқартып, мемлекеттік қызметтің қолжетімділігін арттыруы тиіс.
Пікірлерді оқу