Tengri FM Радиосы Радио Жұлдыз FM Қазақстан заңдары Экономика сабақтары
KZ RU EN
Бізге жазба жолдау +7 (727) 388 8124
искать через Tengrinews.kz
искать через Google
искать через Yandex
USD / KZT - 332.68
EUR / KZT - 389.40
CNY / KZT - 49.85
RUB / KZT - 5.60

Қызылорда атауын өзгертетін уақыт жетті

16 Маусым 2014, 11:21
0
©Нұрғиса Елеубеков
©Нұрғиса Елеубеков

Соңғы жиырма жылдан астам уақыттан бері Қазақстан дүние жүзіндегі дүйім жұртқа өз алдына түтін түтетіп, кемел келешекке қадам басқан тәуелсіз мемлекет ретінде танылып отыр. Ата-бабалар ғасырлар бойы аңсаған азаттықтың арайлы таңын, шұғылалы шаттығын көру бүгінгі буынның маңдайына жазылған екен. Оған тәубе дейміз. Қуанышымыз ұзағынан сүйіндірсін! Еліміз бейбітшілік бесігі тербетіліп, береке мен бірліктің арқасында жарқын болашаққа жете берелік. Енді осы жарқын жолда кейбір кем-кетіктерімізден арылатын кез келген сияқты. Осы ретте «Алаш айнасы» арқылы еліміздің түкпір-түкпірінен көптеген азаматтар көкейде жүрген ойларын ортаға салып жатыр. Қолдарлық бастама екен. Сондықтан мен де көптен бері мазалап жүрген мәселені Қызылорда облысының әкімі Қырымбек Елеуұлының назарына салғанды жөн санадым.

Қырымбек Елеуұлы, біз секілді қаншама ұлт пен ұлысқа тағдырдың талайымен одақтас мемлекеттің құрамында болуды өмірдің өзі бұйыртқаны тарихтан белгілі. Кедей-кепшік пен саны аз ұлттардың құқын қорғаймыз деген одақтың шын мәнінде әмірін қалай жүргізгені де бізге жақсы мәлім. Өздерін қызылдармыз деп жария еткен большевиктер қаншама жазықсыз жанның өмірін келте етіп, кейбір ұлттардың санын азайтуға күш салды. Кеңес одағы орнаған алғашқы жылдарда Қазақ елінің алғашқы астанасы ретінде сол кезде Ақмешіт атанған Қызылорда қаласы таңдалды. Осы орайда Қызылорда атауы неге таңдалды деген сауал төңірегінде ой бөлісіп көрсек, оның қызылдардың бас шаһары дегенді білдіретінін айқын аңғарамыз. Әрине, Қызылорда Қазақ елінің астанасы ретінде бар-жоғы 4-5 жыл өмір сүргенімен, сол атау күні бүгінге дейін қаз-қалпында сақталып келе жатқаны ойлантады.

Қырымбек Елеуұлы, тәуелсіздік алған алғашқы жылдарда Қызылорда қаласының атауын өзгертуге байланысты сан алуан ұсыныстар айтылғанын Сіз жақсы білесіз. Кейбір кісілер қаланың бұрынғы атауы – Ақмешітке оралу қажеттігін айтып өтті. Дегенмен, оған оралудың ешқандай негізі жоқ деп ұғамын. Оның себебі де бар. Бұл қаланың іргесі әуелгіде Қамысқала деген атаумен 1818 жылы қаланғаны тарихта тасқа басылған. Одан бергі кезеңде Қоқан хандығының қоқан-лоққысына ұшыраған қала Ақмешіт бекінісі ретінде біраз жылдар бойы өмір сүрді. 1853 жылдың тамыз айынан бастап басқыншы, генерал Василий Алексеевич Перовскийдің есімімен 1922 жылға дейін аталып келді. Қала арада аз ғана уақыт Ақмешіт атауына қайта оралғанымен, 1925 жылдан бері Қызылорда атауын иеленіп келеді. Мен ұзақ жылдан бері тарих мәселесіне назар аударып, әуесқойлық танытып жүрген жайым бар.

Әрине, қазақы ұғымға салсақ қызыл мен орда сөзінен біріккен қала атауының ешқандай сөкеттігі жоқ секілді. Алайда, бәз-баяғы жылдарда келмеске жеткен қызылдардың кезеңін бірден еске түсіретін Қызылорда атауын әлі күнге дейін сақтап отыр ешқандай қисынға келмейді. Оған қарсы пікір айтқандар қала атауының қазақтың қос сөзінен бірігіп тұрғанын көлденең тартады. Менің ойымша, Қызылорда атауы бүгінгі күннің талаптарына ешқандай сәйкес келмейді. Бұдан бұрын да қала атауын өзгерту жөнінде ұсыныс айтып келемін.

Материалдың жалғасын "Алаш айнасынан" оқи аласыз.


Нравится
Поделиться
Пікір қалдырыңыз
Оқылып жатыр
Талқыланып жатыр
Бүгін
Апта
Ай