3 айдан кейін қазақстандықтарға несие алу қиындай түседі

1 шілдеден бастап Қазақстанда несие беру ережелері өзгереді. Қарыз алушылар үшін нақты не өзгеретінін және банктер енді не нәрсеге баса назар аударатынын Tengrinews.kz түсіндіреді.

Несиелер табыс деңгейіне көбірек тәуелді болады

Өзгерістер туралы бұған дейін Ұлттық банк төрағасы Тимур Сүлейменов айтқан болатын. Ақпарат бойынша, шілдеден бастап банктер клиенттердің төлем қабілеттілігін қатаңырақ бағалай бастайды. Сөз жаңа көрсеткіштерді - борыш жүктемесінің коэффициенті (БЖК) мен қарыздың табысқа арақатынасы коэффициентін (ҚТК) енгізу туралы болып отыр.

БЖК адам өз табысының қанша бөлігін несиелер мен басқа да міндетті төлемдерге жұмсап жатқанын көрсетеді. Бұл көрсеткіш неғұрлым жоғары болса, жаңа несие алу мүмкіндігі соғұрлым төмендейді.

ҚТК адамның қаржылық қиындықтарға тап болмай, жаңа несиені төлеп-төлей алмайтынын бағалауға мүмкіндік береді. Қарапайым тілмен айтқанда, банктер адамның табысының қанша бөлігі қарыздарды өтеуге кетіп жатқанын және жаңа несиені төлеуге шамасы жететінін тексереді.

Ресми табыссыз несие алу қиындайды

Негізгі өзгерістердің бірі - ресми табысқа басымдық беру. Банктер мына жүйелер арқылы өтетін деректерге сүйенеді:

• зейнетақы аударымдары;
• міндетті медициналық сақтандыру жүйесі.

Егер адамның тұрақты әрі расталған табысы болса, несие алу мүмкіндігі жоғары болады.

Жаңа шектеулер кімдерге қатысты болады?

Өзгерістер бірінші кезекте табысы расталмаған қазақстандықтарға әсер етеді.

Олардың қатарына кіреді:

• жалақысын бейресми түрде ("конвертте") алатын қызметкерлер;
• еңбек шартынсыз жұмыс істейтін тұлғалар;
• тұрақты немесе расталған табысы жоқ азаматтар.

Жаңа ережелер неге енгізіліп жатыр?

Өзгерістер банктер үшін де, қарыз алушылардың өздері үшін де тәуекелдерді азайтуға бағытталған. Бұл адам жеткілікті табысы болмай тұрып несие алып, біраз уақыт төлеп, кейін борыш жүктемесін көтере алмай қалатын жағдайларға қатысты. Жаңа талаптар мұндай жағдайлардың алдын алып, несие беру үдерісін орнықты етеді деп күтіледі.

Ережелер нақтырақ болады

Қазақстанда мұндай шектеулер бұрын да болған, бірақ шілдеден бастап оларды қайта реттеп, икемді ету жоспарланған. Енді банктер табыс деңгейін дәлірек есепке алып, әрбір қарыз алушыны бағалауға жекелей қарайды.

Өзгерістер қашан күшіне енеді

Жаңа ережелерді 1 шілдеден бастап енгізу жоспарланып отыр. Осылайша, несие алуды жоспарлаған қазақстандықтар жаңа талаптарды, әсіресе табысты растау бөлігін алдын ала ескергені жөн.