Қазақстандағы білім беру жүйесінің қарқынды дамуы және жаһандық университеттермен интеграцияның жаңа кезеңі

Соңғы жылдары Қазақстандағы білім беру саласы айқын оң трансформация кезеңіне өтті. Жаңа ұлттық университеттердің құрылуы ғана емес, сонымен қатар әлемнің жетекші жоғары оқу орындарының филиалдары мен бірлескен кампустарының ашылуы елдің білім жүйесін халықаралық деңгейге шығаруда маңызды рөл атқарып отыр. Бұл үрдіс Қазақстанның жаһандық академиялық кеңістікке сенімді түрде кіріп келе жатқанын көрсетеді.

Халықаралық серіктестікке негізделген білім беру моделінің дамуы нәтижесінде қазақстандық студенттерге әлемдік стандарттарға сай білім алу мүмкіндігі кеңейіп, ел ішінде академиялық орта сапалы жаңа деңгейге көтерілді. Бүгінде Қазақстан Орталық Азиядағы ең перспективалы білім беру орталықтарының бірі ретінде қарастырыла бастады.

Қазақстанда бірқатар жетекші шетелдік университеттердің филиалдары мен бірлескен бағдарламалары іске қосылды. Бұл тек институционалдық кеңею емес, сонымен қатар басқару мәдениеті, оқу бағдарламалары және ғылыми зерттеу стандарттарының жаңаруына ықпал етті. Сарапшылардың пікірінше, мұндай қадамдар қазақстандық жоғары білімнің халықаралық танымалдығын арттырып, түлектердің жаһандық еңбек нарығындағы бәсекеге қабілеттілігін күшейтеді.

Білім беру саласындағы бұл оң өзгерістер мемлекет пен академиялық қауымдастықтың бірлескен ұзақ мерзімді стратегиясының нәтижесі ретінде бағаланып отыр. Инфрақұрылымдық даму, профессорлық-оқытушылық құрамды халықаралық деңгейде даярлау және академиялық еркіндікті кеңейту білім беру сапасына тікелей әсер етуде.

Осы үрдістерге байланысты редакция пікірін Нью-Йорк штатында білім беру саласында жұмыс істеп жүрген, АҚШ-та STEM-білімді дамытуға үлес қосып келе жатқан қазақстандық жетекші білім беру сарапшысы Икрам Бекжігіт білдірді.

"Мен Нью-Йорк штатындағы білім беру жүйесінде жұмыс істей отырып, Қазақстандағы өзгерістерді кәсіби тұрғыда өте анық көріп отырмын. Соңғы бес-алты жылда Қазақстанда жоғары білім беру саласына салынған инвестиция көлемі айтарлықтай өсті, ал халықаралық университеттердің филиалдары мен бірлескен бағдарламалары сапалы академиялық орта қалыптастыруға нақты әсер етті", – дейді Икрам Бекжігіт.

Сарапшының айтуынша, дамыған елдер тәжірибесінде шетелдік университеттердің филиалдары білім беру экожүйесінің катализаторы ретінде қызмет атқарады.

"АҚШ-тағы тәжірибе көрсеткендей, жетекші университеттердің аймақтық кампустары ашылған өңірлерде студенттердің академиялық нәтижелері орта есеппен 20–30 пайызға жақсарады, ал зерттеу белсенділігі бірнеше есе артады. Қазақстан дәл осы модельді дұрыс бейімдеп отыр", – деп атап өтті ол.

Оның пікірінше, бұл тәсіл Қазақстанда білім сапасын ғана емес, ғылыми-зерттеу әлеуетін де күшейтеді.

Қазақстанда білім беру философиясы да айтарлықтай өзгерді. Білім енді тек диплом алу құралы емес, экономикалық өсім мен адами капиталды дамытудың негізгі тетігі ретінде қарастырылады. Бұл өзгеріс мектептен бастап жоғары білімге дейінгі барлық деңгейде сезіле бастады.

"Қазақстанда білімге деген көзқарас сапалық тұрғыда жаңа деңгейге өтті. Егер бұрын басты назар сандық көрсеткіштерге аударылса, қазір нәтиже, сапа және түлектің өмірдегі орны бірінші орынға шығып отыр. Бұл – өте дұрыс әрі үміт күттіретін бағыт", – дейді Икрам Бекжігіт.

Сарапшының пікірінше, Қазақстандағы білім беру жүйесі соңғы жылдары басқару, академиялық еркіндік және оқыту әдістемесі тұрғысынан халықаралық стандарттарға айтарлықтай жақындады.

"Мен АҚШ-тағы білім беру саласындағы күнделікті тәжірибемді Қазақстандағы үрдістермен салыстырғанда, көптеген ұқсастықтарды көріп отырмын. Академиялық автономия, дерекке негізделген басқару және студентке бағытталған тәсіл Қазақстанда жүйелі түрде қалыптасып келеді."

Икрам Бекжігіт Қазақстанның білім беру саласының болашағына ерекше оптимизммен қарайды.

"Қазақстан бүгінгі таңда дұрыс траекторияда тұр. Жаңа университеттер, әлемдік оқу орындарының филиалдары, халықаралық профессорлар мен бағдарламалардың келуі – мұның бәрі келесі он жылда елдің білім беру жүйесін мүлде жаңа деңгейге шығарады. Мен Қазақстанның аймақта ғана емес, кеңірек халықаралық білім кеңістігінде де беделді орталыққа айналуына толық негіз бар деп есептеймін", – дейді Икрам Бекжігіт.

Қазақстандағы білім беру саласының дамуы бүгінде тұрақты, жүйелі және болашағы зор үрдіс ретінде қалыптасып отыр. Жаңа университеттер мен әлемдік жетекші оқу орындарының филиалдары, халықаралық серіктестік және заманауи басқару модельдері елдің адами капиталына салынған сенімді инвестиция екенін көрсетеді.