Бірнеше сағат ішінде үш-төрт литр су ішу денсаулыққа қауіпті: гипонатриемия қаупі

Фото:depositphotos.com

Жаздың аптап ыстығы басталысымен қазақстандықтар сұйықтықты көбірек ішуге тырысады.

Алайда мамандар суды аз уақыттың ішінде шамадан тыс көп ішу денсаулыққа қауіп төндіруі мүмкін екенін ескертеді. Мұндай жағдайда қандағы натрий мөлшері күрт төмендеп, гипонатриемия дамуы ықтимал. Бұл — ауыр жағдайда ми ісінуіне дейін әкелуі мүмкін қауіпті жағдай, - деп хабарлайды TengriHealth.

Суды шамадан тыс ішу ағзадағы тепе-теңдікті қалай бұзады?

Күн ыстықта адам тер арқылы көбірек су жоғалтады. Сондықтан ағзаның сұйықтыққа деген қажеттілігі артады. Алайда Ұлттық қоғамдық денсаулық сақтау орталығының санитариялық дәрігері Ғалия Әлібекованың айтуынша, ағзаға түскен суды өңдеп, оны сыртқа шығару үшін белгілі бір уақыт қажет. Сол себепті суды аз уақыт ішінде шамадан тыс көп ішу денсаулыққа кері әсер етуі мүмкін.

Ағзадағы сұйықтық пен электролиттердің тепе-теңдігін сақтауға бүйрек жауап береді. Ол артық суды несеп арқылы сыртқа шығарады.

Анықтама: электролиттер — қан мен ағзадағы басқа да сұйықтықтардың құрамында болатын минералдар. Олар ағзаның қалыпты жұмыс істеуіне көмектеседі.

"Алайда бүйректің де мүмкіндігі шектеулі. Егер адам суды бүйрек шығарып үлгеретін мөлшерден жылдам әрі көп ішсе, сұйықтық ағзада жинала бастайды. Соның салдарынан су-тұз тепе-теңдігі бұзылады", — деп ескертеді сарапшы.

Мұндай жағдайларда қан сұйылып, натрий концентрациясы төмендейді. Бұл гипонатриемия деп аталады.

Анықтама: гипонатриемия — қандағы натрий деңгейінің қалыпты мөлшерден төмендеп кетуі. Яғни натрий көрсеткіші 135 ммоль/л-ден аз болады. Натрий ағзадағы су-тұз тепе-теңдігін сақтауда, жүйке жүйесі мен бұлшықеттердің дұрыс жұмыс істеуінде маңызды рөл атқарады. Гипонатриемия суды шамадан тыс көп ішкеннен, натрийдің ағзадан көп мөлшерде шығуынан, мысалы, құсу, іш өту немесе кейбір несеп айдайтын дәрілерді қабылдау кезінде пайда болуы мүмкін. Сондай-ақ, бұл жағдай жүрек, бүйрек, бауыр немесе эндокриндік жүйе ауруларына байланысты да дамиды. Оны емдеу натрий деңгейінің қаншалықты төмендегеніне және оның себебіне байланысты жүргізіледі. Мұндай жағдайда міндетті түрде дәрігердің бақылауы қажет. Өйткені натрий мөлшерін тым тез қалпына келтірудің өзі денсаулыққа қауіпті болуы мүмкін.

Айқын гипонатриемия кезінде су жасушаларға, соның ішінде ми жасушаларына өтеді, бұл олардың ісінуіне түрткі болуы мүмкін.

Натрийден бөлек, суды шамадан тыс көп ішу калий мен магний көрсеткіштеріне де әсер етуі мүмкін. Алайда бұл өзгерістер әдетте бірден әрі қатты байқала қоймайды.

"Қатты терлеген кезде бұл минералдар термен бірге ағзадан шығады. Дегенмен адам дұрыс тамақтанса, олардың орны көбіне қайта толады", — дейді дәрігер.

Гипонатриемияны қалай тануға болады?

Ғалия Әлібекованың айтуынша, натрий деңгейінің төмендеуі жағдайдың ауырлығына байланысты әртүрлі белгілермен көрініс береді.

Жеңіл сатыдағы симптомдар

Жеңіл дәрежеде адам мынадай белгілерге тап болуы мүмкін:

бас ауруы,
жүрек айнуы,
әлсіздік,
бас айналуы,
ұйқышылдық,
зейіннің төмендеуі.

Ауыр сатыдағы симптомдар

Егер натрий деңгейі шекті деңгейден төмендесе, оның зардабы ауыр болады. Адамда мынадай белгілер байқалуы мүмкін:

құсу,
координацияның бұзылуы,
құрысулар,
естен тану,
кома,
тіпті өлімге әкеп соғуы мүмкін.

"Көп мөлшерде су ішкеннен кейін осындай симптомдар байқалса, шұғыл түрде жедел жәрдем шақыру қажет", — деп атап өтті маман.

Ыстықта күніне неше литр су ішу қауіпсіз?

Дәрігердің айтуынша, ішілген судың қауіпті мөлшерін көрсететін әмбебап көрсеткіш жоқ. Бәрі әр адамның салмағына, денсаулық жағдайына, ауа райына және физикалық белсенділігіне байланысты.

"Жалпы, егер адам бірнеше сағат ішінде үш-төрт литр су ішсе, әсіресе өте тез ішсе және бұл ретте электролит шығынын толтырмаса, қауіп едәуір артады", — дейді дәрігер.

Қалыпты жағдайда дені сау ересек адамның бүйрегі сағатына шамамен 700 миллилитрден бір литрге дейін суды шығара алады. Кейбір адамдарда бұл көрсеткіш сағатына 1,2 литрге дейін жетуі мүмкін.

"Бірақ бұл бәріне бірдей ортақ норма болып саналмайды", — деп нақтылады спикер.

Оның айтуынша, әдетте мұндай мәселеге спортшылар мен марафонға қатысушылар тап болады.

Судың көп мөлшері жүрекке қалай әсер етеді?

Сондай-ақ, судың артық мөлшері жүрек-қан тамырлары жүйесіне тікелей әсер етеді, өйткені ол айналымдағы қан көлемін арттырады.

"Дені сау ағза мұны ешқандай зардапсыз еңсереді. Бірақ жүрек жеткіліксіздігі, бүйрек немесе бауыр аурулары бар адамдарда сұйықтықтың шамадан тыс көп болуы ісінуді тудырып, жүрекке түсетін жүктемені арттыруы және жалпы жағдайды күрт нашарлатуы мүмкін".

Ғалия Әлібекова мынадай кеңес береді:

Күні бойы суды аз-аздан және шағын мөлшерде ішу керек.
Шөлді басатын уақытты күтпеу керек.
Бірақ бірден бір-екі литр су ішуге тырысудың да қажеті жоқ.

Спикер туралы: Ғалия Нұрқайырқызы Әлібекова — ҚР ДСМ Ұлттық қоғамдық денсаулық сақтау орталығының санитар дәрігері. Жалпы еңбек өтілі — 46 жыл, оның ішінде 27 жыл санитарлық-эпидемиологиялық бақылау және халықтың денсаулығын сақтау жүйесінде еңбек етіп келеді. "Денсаулық сақтау ісінің үздігі" төсбелгісімен (2019), "Санитарлық-эпидемиологиялық қызмет ардагері" медалімен (2021), "Парасат" орденімен (2025) марапатталған.

аптап ыстық Денсаулық Су

Аптап ыстықта су көп ішу неге қауіпті? Сарапшы қазақстандықтарға ескерту жасады