Әлемде мұнай бағасы тағы да өсіп жатыр

Әлемдік мұнай бағасы Ормуз бұғазының бұғатталуы мен АҚШ пен Иран арасындағы келіссөздер төңірегіндегі белгісіздік аясында қарқынды өсуін жалғастырып жатыр. Brent маркалы мұнайдың бағасы барреліне 120 доллардан асты, деп хабарлайды Tengrinews.kz.

Лондонның ICE биржасында Brent маркалы мұнайдың маусымдық фьючерстерінің құны 9,06 пайызға өсіп, Астана уақытымен сағат 08:01-дегі сауда-саттық мәліметтері бойынша барреліне 121 доллардан асты.

WTI маркалы мұнайдың маусымдық фьючерстерінің құны 8,40 пайызға өсіп, барреліне 108,33 долларды құрады.

Бұған дейін Brent маркалы мұнай бағасы күрт көтеріліп, 7 пайыздан астамға өсті және барреліне 119 доллардан асқан еді.

Бағаға не әсер етеді?

Таяу Шығыстағы жағдай нарық үшін негізгі фактор болып қала береді: АҚШ пен Иран арасындағы келіссөздер іс жүзінде тығырыққа тірелді. БАҚ мәліметінше, АҚШ президенті Дональд Трамп Иранды ұзақ мерзімді блокадаға алуға дайындалуды тапсырған. Қарастырылып жатқан шаралардың қатарында экономикалық қысымды күшейту, соның ішінде Иран порттарынан кеме қатынасына шектеу қою бар.

Сарапшылар Ормуз бұғазы аймағындағы ықтимал шектеулер мұнай экспортын бұзып, бағаның көтерілуіне түрткі болуы мүмкін екенін айтады.

Сонымен қатар Біріккен Араб Әмірліктері 1 мамырдан бастап ОПЕК құрамынан және ОПЕК+ мәмілесінен шығу жоспарын жариялады. Бұл шешім өндіру стратегиясын қайта қараумен және нарықтағы жағдайға икемді әрекет етуге ұмтылумен түсіндірілді.

ОПЕК+ ықпалын жоғалтуы мүмкін – сарапшылар БАӘ-нің альянстан шығуы туралы

Келісімнен шыққаннан кейін ел өндіріс көлемін қолданыстағы шектеулерден тыс арттыра алады.

Мұнай бағасы Қазақстан экономикасына қалай әсер етеді?

Бұған дейін мұнай-газ саласының сарапшысы Асқар Исмаилов мұнай бағасы бюджет кірісіне, Ұлттық қордың жай-күйіне және теңге бағамына әсер ететінін атап өткен болатын.

Мұнай бағасының өсуі экономика үшін тек тиімді жақтарымен ғана шектелмейді. Бұл қазақстандықтар үшін жағымсыз салдарға да әкелуі мүмкін. Мәселен, көктемде БЖЗҚ шоттарында табыстылықтың төмендеуі тіркелді. Қазақстан Ұлттық банкі бұл шығындар туралы емес, теңгенің нығаюына байланысты инвестициялық табыстың азаюы туралы екенін түсіндірді. Себебі – қор активтерінің шамамен 40 пайызы шетел валютасында орналастырылған: доллар әлсірегенде табыс та төмендейді.

Жалпы алғанда, мұнай нарығындағы тұрақсыздық экономика үшін тәуекелдерді күшейтеді. Бағаның күрт ауытқуы инфляцияға, инвестициялық белсенділікке және қаржы нарығына әсер етеді. Мұнай кірістеріне тәуелділік елді сыртқы соққылар алдында осал етеді.

Бұл ретте 2026–2028 жылдарға арналған бюджетте базалық параметрлер бекітілген: мұнай бағасы барреліне 60 доллар деңгейінде және доллар бағамы 540 теңге. Экспорттық кірістер, әлеуметтік төлемдер және мемлекеттік шығыстар дәл осы бағдарлар негізінде есептеледі.