Мәжілісте рақымшылық туралы заң жобасы қарала бастады. Депутат Абзал Құспанның айтуынша, аса қауіпті қылмыс жасағандарға, соның ішінде жемқорларға, кәмелетке толмағандардың жыныстық тиіспеушілігіне қарсы қылмыс жасағандарға, сондай-ақ террористік және экстремистік қылмыстар үшін сотталғандарға рақымшылық жасалмайды, деп хабарлайды Tengrinews.kz.
Не болды?
Қазақстанда жаңа Конституцияның қабылдануына байланысты әкімшілік және қылмыстық рақымшылық жүргізу жоспарланған. Бұл заң бұзғандардың бір бөлігі жазадан босатылады немесе олардың істері жабылады дегенді білдіреді.
Абзал Құспанның сөзінше, бұл келесі санаттарға қатысты болады:
- Жеңіл теріс қылық жасағандар. Бұған қылмыстық теріс қылықтар мен онша ауыр емес қылмыстар жатады.
- Қылмысы ауыр деп есептелмейтіндер (ауырлығы орташа). Бірақ мұнда маңызды шарт бар: адам ешкімге зиян келтірмеген болуы керек немесе келтірілген шығынды толық өтеген болуы тиіс.
- Істері әлі қаралып жатқандар. Егер сот немесе тергеу дәл қазір осындай істі қарап жатса, ол жабылып, адам босатылады.
Басты шарт – рақымшылық жаңа заң ресми түрде күшіне енгенге дейін жасалған құқық бұзушылықтарға ғана қолданылады. Заңды "ертең" бұзып, рақымшылықтан дәмелену мүмкін емес.
"Қылмыстық теріс қылықтар мен онша ауыр емес қылмыстарды, сондай-ақ зиян келтірмеген немесе оны толық өтеген ауырлығы орташа қылмыстарды жасағандарды босату, ал ауырлығы орташа қылмыстар үшін сотталғандардың өтелмеген жаза мерзімін 1/2 бөлікке қысқарту көзделеді", – деді депутат.
Кімдерге рақымшылық жасалмайды?
Мемлекет тарапынан ешқандай жеңілдік жасалмайтын қылмыс түрлері мен заң бұзушылардың санаттары бар. Рақымшылық қоғамға қауіпті немесе қатыгез әрекет жасағандарға мүлдем қатысты болмайды.
"Атап айтқанда, сыбайлас жемқорлық, террористік, экстремистік қылмыстар, кәмелетке толмағандардың жыныстық тиіспеушілігіне қарсы қылмыстар, азаптаулар, рецидив кезіндегі қылмыстар, қоғамдық қауіптілік деңгейі жоғары қылмыстар, жақында криминализацияланған іс-әрекеттер, сондай-ақ сырттай сотталған адамдарға рақымшылық жасалмайды", – деп түсіндірді Құспан.
Осы рақымшылық аясында 17 миллиард теңге сомасындағы миллионға жуық әкімшілік айыппұлды кешіру жоспарланған.
"Әкімшілік рақымшылық 500 мыңнан астам адамды қамтиды. Алдын ала есеп бойынша 17 миллиард теңгеден астам сомаға миллионнан астам айыппұл есептен шығарылады. Айта кетерлігі, әкімшілік рақымшылық есірткі және қару-жарақтың заңсыз айналымына, сот шешімдеріне, қайталанған заң бұзушылықтарға, жол қозғалысы ережелерін бұзуға, сондай-ақ азаматтарымыздың қауіпсіздігіне қатер төндіретін әрекеттерге байланысты әкімшілік құқық бұзушылықтарға қолданылмайды", – деді депутат.
Сондай-ақ депутат төленбеген айыппұлдары кешірілетін әкімшілік құқықбұзушылықтардың негізгі бөлігі жол қозғалысы ережелеріне қатысты екенін атап өтті.
Бұл ретте рақымшылық соттар тағайындаған айыппұлдарға, сондай-ақ азаматтар мен мемлекет қауіпсіздігіне қатер төндіруге байланысты бірқатар құқықбұзушылықтарға әсер етпейді.
Шешімді кім қабылдайды және босатылғаннан кейін не болады?
Ешкім тізім бойынша автоматты түрде босатылмайды – әр адамға жеке тәсіл қолданылады. Соңғы сөзді сот айтады. Сот әрбір сотталғанның ісін жеке зерделеп, оның рақымшылықпен шығуға лайықты-лайықты еместігін шешеді.
Бірақ бостандыққа шыққандар қараусыз қалмайды. Жергілікті әкімдіктер олардың өмірге бейімделуіне көмектесуге міндетті болады.
Рақымшылық 15 мың адамды қамтиды
Депутат Абзал Құспанның айтуынша, алдын ала есептеулер бойынша рақымшылық 15 мыңнан астам сотталған адамға қатысты болуы мүмкін. Олардың 5 мыңнан астамы түзеу мекемелерінде жазасын өтеп жатыр, ал 10 мыңнан астамы пробациялық бақылауда.
Бұған дейін Президент Қасым-Жомарт Тоқаев жаңа Конституцияның қабылдануына арналған іс-шара барысында әкімшілік амнистия өткізілетінін жариялады. Мемлекет басшысы сөз азаматтар мен мемлекет қауіпсіздігіне қатер төндірмейтін құқықбұзушылықтар туралы болып отырғанын атап өткен болатын.
Бұған дейін біз рақымшылықтың кімдерге қатысты болатынын, қандай айыппұлдарды автоматты түрде есептен шығару жоспарланып отырғанын жазған едік. Толығырақ мына сілтеме арқылы оқи аласыз.
