![Нұрғиса ЕЛЕУБЕКОВ (фото)](/userdata/news_kk/2014/news_254311/thumb_b/photo_5511.jpg)
«Жақсыны көрмекке» әзір тұратын қазақ баласы жаман әдетке де үйір екені жасырын емес. Арақ, темекі, есірткіге қатысты айтып ауыз ауырып, жазып қол жауыр болғалы қашан. Бұл үш кеселдің денсаулықты құртып, болашақты бұлдыр халге түсіретінін біле тұра қайта одан сайын соның «құшағына құлауға» үйір. Енді «мұртқа өкпелеп жүргенде сақал шықтының» керімен насыбай деген құмарлықтың құны арзан түрі күн өткен сайын күш алып барады. (Бұл туралы «Алаш айнасы» бұрын да жазған. (29.01.2013)
«Жақсыны көрмекке» әзір тұратын қазақ баласы жаман әдетке де үйір екені жасырын емес. Арақ, темекі, есірткіге қатысты айтып ауыз ауырып, жазып қол жауыр болғалы қашан. Бұл үш кеселдің денсаулықты құртып, болашақты бұлдыр халге түсіретінін біле тұра қайта одан сайын соның «құшағына құлауға» үйір. Енді «мұртқа өкпелеп жүргенде сақал шықтының» керімен насыбай деген құмарлықтың құны арзан түрі күн өткен сайын күш алып барады. (Бұл туралы «Алаш айнасы» бұрын да жазған. (29.01.2013)
Жаманаттың қауіпті екенін біле тұра, соған саналы түрде баратын жас толқынның насыбай атуға ден қоя бастауының бірнеше себептері бар. Үкімет арақ пен темекінің бағасын қымбаттатты. Қазір 500-600 теңгеге «тәуір» арақ табыла қоймайды. Темекі шегейін десе, оның өзінің «сырт көз сыншыға» дұрыс көрінгенін жөн санайды. Сонда бір қорап «Парламент» темекісінің өзі 300 теңге шамасында. Оның өзі көп болса екі-үш күннің ар-жақ бер жағында түбі көрініп, тағы да қалтаға салмақ салады. Бір жеті ішінде 1000 теңгенің өзі (күнделікті жүріп тұру, тамақтану шығыны өз алдына) жай ғана темекіге кетеді. Темекіні арнайы орынға барып тартпасаң, қазір бұрынғыдай құныға сорып, көшеде алшаңдай басып бара жататын дәурен өткені тағы бар.
Осындай тентекті тезге салатын тегеурінді тәртіпті күшіне енгізген билік неге екені белгісіз насыбайды елеусіз қалдырды. Қазір тіл астына салатын түйіршік мектеп жасындағы баланың да ермегіне айналды. «Әләулайым біткенде хәлаулайым тағы бар» дегеннің кері осы: темекі ала алмасаң да темекі жапырағының ұнтақталған түрін көшеде жайып салып жабайы сауда жасап отырғандардан ала салу оп-оңай.
Соның салдарынан жақында жаға ұстатар бір жаңалық жұртты дір сілкіндірді. Небары 13 жастағы баласының киімінің қалтасынан бір қалташа насыбайды тауып алған анасы бірден оны тергеуге алады. Баласының ондай әдеті барына көз жеткен соң, қатал түрде жазалап тыймақ оймен, насыбайды оның аузына салып жіберсе керек. Кәмелет жасына да толмаған бала екі-үш атым насыбайды бірақ жұтып тіл тартпай кеткен.
Жай иіскеп соның өзіне түшкіртіп «рахатқа» батыратын насыбайдың жеткен жері осы. Қазір кез-келген бұрышта ашық сатыла беретін «жасыл тауарға» тосқауыл қоймағанның салдары бұл. Оны саудалаудың құны қандай төмен болса, дайындалуының өзі де оп-оңай нәрсеге айналды. Зерттеулер нәтижесінде анықталған шындықтан жаның түршігеді: кейбіреулер насыбайға тауықтың саңғырығын, әктің суын, қара ағаштың смоласын қосып әзірлейді.
Толық нұсқасын "Алаш айнасы" сайтынан қараңыз