Қазақстанда тіс емдету тек ақылы емес. Стоматологиялық қызметтердің бір бөлігі мемлекет есебінен немесе міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру (МӘМС) жүйесі арқылы көрсетіледі. Дегенмен, тегін көмек барлық пациентке бірдей қолжетімді емес: ол адамға жоспарлы ем қажет пе әлде шұғыл араласу керек пе, соған байланысты болады.
TengriHealth тегін стоматологиялық көмек кімдерге берілетінін, МӘМС есебінен пломба қоюға, тіс жұлдыруға немесе протез жасатуға болатынын және клиниканың қосымша ақы талап етуге құқығы бар-жоғын анықтау үшін Денсаулық сақтау министрлігіне ресми сауал жолдады.
Тісті кімдер тегін емдете алады?
Денсаулық сақтау министрлігінің түсіндіруінше, жоспарлы стоматологиялық көмек тек екі санатқа тегін көрсетіледі:
- 18 жасқа дейінгі балаларға;
- жүкті әйелдерге.
Бұл жерде пациенттің өміріне қауіп төндірмейтін және шұғыл араласуды қажет етпейтін аурулар мен жағдайларды емдеу туралы сөз болып отыр. Мысалы, егер қатты ауырсыну немесе шұғыл жағдайдың басқа да белгілері болмаса, адам тіс жегісін (кариес) емдету немесе тіс жұлдыру үшін стоматологқа жүгіне алады.
Жоспарлы көмекке мыналар кіруі мүмкін:
- стоматологтың қарауы;
- анестезия;
- тіс немесе иек рентгені;
- тістің зақымдалған тіндерін өңдеу;
- пломба қою;
- тісті жай немесе күрделі жұлу.
Пульпитті емдеп, соңынан пломба қою да тегін болуы мүмкін. Мұндай көмек балалар мен жүкті әйелдерге, ал пульпит асқынған немесе ауру өршіген жағдайда - шұғыл стоматологиялық көмек алуға құқылы басқа да жеңілдігі бар санаттарға көрсетіледі. Бұл ретте медициналық көрсеткіштер болуы тиіс, ал клиника Әлеуметтік медициналық сақтандыру қорымен (ӘМСҚ) келісімшарт бойынша жұмыс істеуі керек.
Сонымен қатар жеңілдігі бар санаттарға жатпайтын ересек пациенттер емханаға барып, кариесті МӘМС бойынша тегін емдете алмайды. Қайталап айтсақ, мұндай құқыққа тек балалар мен жүкті әйелдер ие.
Шұғыл стоматологиялық көмек кімдерге беріледі?
Шұғыл стоматологиялық көмекті тегін ала алатындардың тізімі әлдеқайда кең.
Ол мына тұлғаларға көрсетіледі:
- 18 жасқа дейінгі балаларға;
- жүкті әйелдерге;
- Ұлы Отан соғысының ардагерлеріне;
- мүгедектігі бар жандарға;
- жасына байланысты зейнеткерлерге;
- атаулы әлеуметтік көмек алушыларға;
- "Алтын алқа" және "Күміс алқа" алқаларымен марапатталған көпбалалы аналарға;
- инфекциялық және әлеуметтік маңызы бар аурулары бар пациенттерге (мысалы, туберкулез, АИТВ, В және С гепатиттері және т.б. - ред. ескертпесі).
Атап айтқанда, заң бойынша мұндай көмекке келесі жағдайларда жүгінуге болады:
- жіті пульпит немесе созылмалы пульпиттің асқынуы;
- жіті периодонтит немесе оның асқынуы;
- тістің немесе бет-жақ аймағының жарақаты;
- жіті стоматит;
- альвеолит - тісті жұлғаннан кейінгі ұяшықтың қабынуы;
- абсцесс (іріңдік);
- флегмона;
- фурункул немесе карбункул;
- остеомиелит;
- бет-жақ аймағының басқа да қабыну аурулары;
- ота жасауды немесе стационарда емдеуді қажет ететін жағдайлар.
Шұғыл көмек аясында пациентке анестезия жасалуы, рентгенге түсірілуі, тіс жұлынуы, іріңдік жарылуы, пломба қойылуы, іріңді ағызу үшін тіндер кесілуі, сондай-ақ пульпит, периодонтит, стоматит және альвеолит емделуі мүмкін.
Тек тістің қатты ауруы кез келген адамға тегін көмек алуға мүмкіндік бермейтінін ескеру маңызды. Пациент Денсаулық сақтау министрлігінің бұйрығында көрсетілген санаттардың біріне жатуы тиіс.
Пломбаны тегін қойдыруға бола ма?
Иә, пломба қою тегін стоматологиялық көмек тізбесіне кіруі мүмкін.
Жоспарлы емдеу кезінде балалар мен жүкті әйелдерге химиялық жолмен қатаятын композиттік материалдан пломба салынуы мүмкін. Сондай-ақ пломбалау пульпитті емдеу кезінде немесе тиісті медициналық көрсетілімдер болған жағдайда шұғыл көмек аясында жүргізіледі.
Бұл ретте пациент МӘМС есебінен кез келген материалды немесе пломбаның нақты түрін әрдайым өз бетінше таңдай алмайды. Егер адам тегін пакетте қарастырылмаған қызметті алғысы келсе немесе материалды пайдаланғысы келсе, клиника ақылы емдеуді ұсына алады.
МӘМС протездеуді төлей ме?
Әдеттегі тіс протездеу тегін жоспарлы стоматологиялық көмекке кірмейді.
Осылайша, коронка немесе тіс протезі қажет болатын ересек пациент көп жағдайда ем ақысын өз бетінше төлеуге мәжбүр болады.
Кейбір әлеуметтік санаттар үшін өңірлік деңгейде жекелеген қолдау шаралары жүруі мүмкін, алайда бұл протездеу барлық сақтандырылғандар үшін МӘМС-тің жалпы пакетіне кіреді дегенді білдірмейді.
Тегін тіс емдеуге лимит бар ма?
Заңнамада бір ай немесе бір жыл ішіндегі стоматологиялық қызметтер санына жеке лимит белгіленбеген.
Яғни, ережеде пациент жылына тек бір пломба қоя алады немесе стоматологқа шектеулі рет қана жүгіне алады деген талап жоқ.
Алайда ресми лимиттің болмауы пациент өзі қалаған кез келген стоматологиялық қызметті ала алады дегенді білдірмейді. Дәрігер емдеу қажеттілігін растауы тиіс, ал қызметтің өзі тегін көмектің тиісті пакетіне кіруі керек.
Ортодонт қызметтерін алуға бола ма?
Әдетте, ортодонтиялық емдеу де МӘМС жүйесімен төленбейді.
Брекеттерді, элайнерлерді орнату және тістеуді (прикус) түзетудің басқа әдістері әдетте ақылы негізде жүргізіледі.
Балалардың жекелеген санаттары үшін ерекшеліктер қарастырылған:
- бет-жақ аймағының туа біткен патологиясы бар балалар;
- аз қамтылған отбасылардан шыққан балалар - белгіленген медициналық көрсетілімдер болған жағдайда.
Қосымша ақы сұрауы мүмкін бе?
Егер стоматологиялық қызмет МӘМС аясында төленетін көмек тізбесіне кірсе, клиника пациенттен қосымша ақы талап етуге құқылы емес.
Емдеудің толық құнын медициналық ұйымға белгіленген тарифтер бойынша Әлеуметтік медициналық сақтандыру қоры (ӘМСҚ) аударады.
Қосымша ақы төлеу пациент өз қалауы бойынша келесі әрекеттерді жасағанда мүмкін болады:
- тегін пакетке кірмейтін қызметті таңдаса;
- қосымша материалдарды немесе процедураларды таңдаса;
- МӘМС аясында емделуден бас тартып, көмекті ақылы түрде алуға шешім қабылдаса;
- клиникамен ақылы медициналық қызмет көрсету туралы шарт жасасса.
Егер қызмет МӘМС пакетіне кірсе, бірақ клиника сонда да ақша талап етсе, пациент төлемнің негізділігін тексеру үшін Әлеуметтік медициналық сақтандыру қорына жүгіне алады.
Жеке стоматологияға жүгінуге бола ма?
Тегін стоматологиялық көмекті тек мемлекеттік емханада ғана емес, жеке клиникада да алуға болады.
Басты шарт - медициналық ұйымның Әлеуметтік медициналық сақтандыру қорымен дәл осы стоматологиялық қызметтерді көрсетуге арналған қолданыстағы келісімшарты болуы тиіс.
Пациент мына жерлерге жүгіне алады:
- мемлекеттік емхана жанындағы стоматологиялық кабинетке;
- мемлекеттік стоматологиялық емханаға;
- ӘМСҚ жеткізушісі болатын жеке стоматологияға.
Бұл ретте жеке стоматологиялардың бәрі бірдей МӘМС бойынша пациенттерді қабылдай бермейді. Тіпті клиника қормен басқа бағыттар бойынша жұмыс істесе де, бұл оның міндетті түрде тегін стоматологиялық көмек көрсететінін білдірмейді.
Өзекті қызмет берушілер тізімін ӘМСҚ ресми сайтынан тексеруге немесе 1414 нөмірі арқылы нақтылауға болады.
Тіркеу немесе емханадан жолдама қажет пе?
Денсаулық сақтау министрлігі көмек алудың келесі тәртібін көрсетті:
- Егер қызмет сақтандыру пакеті аясында көрсетілсе, МӘМС жүйесіндегі сақтандырылу мәртебесінің бар-жоғын тексеру.
- Стоматологиялық көмектің қажетті түрін көрсететін және ӘМСҚ-мен келісімшарты бар медициналық ұйымды табу.
- Таңдалған клиникаға немесе стоматологиялық кабинетке жүгіну.
- Стоматолог-дәрігердің қарауынан өту.
- Медициналық көрсеткіштер болған жағдайда ем алу.
Стоматологиялық қызметтер - пациент ӘМСҚ өнім берушісін өз бетінше таңдай алатын көмек түрлеріне жатады. Дегенмен, барар алдында клиниканың МӘМС бойынша жұмыс істейтінін, тиісті санаттағы пациенттерді қабылдайтынын және қажетті қызметті көрсететінін нақтылап алған жөн.
Бұған дейін Отбасы банкі қазақстандықтарға қайтадан тіс емдету үшін зейнетақы жинақтарын пайдалануға рұқсат берілуі мүмкін екенін хабарлаған болатын. Банк басшысы Ләззат Ибрагимованың айтуынша, қазір бұл процесті барынша ашық ету бойынша жұмыс жүргізіліп жатыр. Ол үшін 2026 жылдың соңына дейін емделуге қаражат алу механизмін онлайн форматқа көшіру жоспарланған.
