Сот Әділетхан Молдаханға үкім шығарды

Үкім

14 шілдеде Алмалы аудандық соты Әділетхан Молдаханды Қылмыстық кодекстің 274-бабы 3-бөлігі – "Телекоммуникация желілерін пайдалана отырып, ауыр зардаптарға әкеп соққан көрінеу жалған ақпарат тарату" бойынша кінәлі деп таныды.

Сот оған орташа қауіпсіздік мекемесінде екі жыл алты айға бас бостандығынан айыру жазасын кесті.

Бұдан бөлек, сот жәбірленушілердің азаматтық талап арыздарын ішінара қанағаттандырды. Блогер Алматы ПД бастығының бұрынғы орынбасары Ержан Ұзабаев пен Әкімшілік полиция басқармасының экс-басшысы Серік Шумаевтың әрқайсына 2 миллион теңгеден моральдық шығын өтемақысын, сондай-ақ өкілдік шығындарын жабу үшін 1 миллион теңгеден төлеуі тиіс. Жалпы төлем сомасы 6 миллион теңге болады.

Сонымен қатар, сот оған 5 жыл бойы қоғамдық-саяси, публицистік және блогерлік қызметпен айналысуға тыйым салды.

Сотталушының қорғаушысы Нұртуған Өмірзақ қорғау тарапының үкімге шағымдануға ниетті екенін және апелляциялық шағым түсіретінін мәлімдеді.

Сондай-ақ Әділетханның бұрын сотталмағанын және кішкентай балалары бар екенін айтты.

"Сіз олардың ар-намысы мен қадір-қасиетіне нұқсан келтірдіңіз": судья үкім туралы не деді?

Судья Ернар Қасымбеков үкім жарияланғаннан кейін Әділетхан Молдаханов жариялаған видео тек екі жәбірленушінің емес, бүкіл Алматы полициясы қызметкерлерінің беделіне нұқсан келтіргенін атап өтті.

"Сіз олардың ар-намысы мен қадір-қасиетіне нұқсан келтірдіңіз. Бұл адамдар күндіз-түні қызмет етеді, біздің қауіпсіздігімізді қамтамасыз етеді, денсаулығы мен өмірін қатерге тігеді, ал сіз бір видеомен олардың беделін түсірдіңіз. Бұл ретте, сіздің әрекеттеріңіз Алматының барлық полиция қызметкеріне бағытталғанына қарамастан, сотқа тек екеуі – Ұзабаев пен Шумаев қана арыз түсіргенін атап өту керек. Сондықтан сот олардың моральдық шығынды өтеу туралы азаматтық талаптарын қанағаттандырды", – деді судья.

Неге дәл осындай жаза тағайындалды?

Үкімді түсіндіре отырып, Ернар Қасымбеков сот сотталушының кәмелетке толмаған үш баласы бар екенін ескергенін айтты. Сондықтан прокурор сұраған үш жылдың орнына оған 2 жыл 6 айға бас бостандығынан айыру жазасы тағайындалды.

Сонымен қатар, сот кінәсін мойындауды жеңілдететін мән-жай деп есептемеді, өйткені судьяның айтуынша, сотталушының ұстанымы процесс барысында бірнеше рет өзгерген.

Сондай-ақ судья қамауда болған уақыт жаза мерзіміне есептелетінін айтты. Ол кейінірек, егер негіздер болса, Молдаханның мерзімінен бұрын шартты түрде босатуға өтініш беруге құқығы болатынын еске салды.

Әділетхан Молдахан кім?

Әділетхан Молдахан Instagram желісінде миллионнан аса оқырманы бар блогер. Ол үш адам қаза тапқан әл-Фараби даңғылындағы жол апатына қатысты жарияланымдарынан кейін көпшілік назарын аударды. Атап айтқанда, ол апатқа полиция қызметкерінің қатысы болуы мүмкін екенін мәлімдеген.

31 наурызда Әділетхан Молдахан ұсталды.

Ұсталғаннан кейін Алматы Полиция департаменті Молдаханның бұрын құқық қорғау органдарында жұмыс істегенін, бірақ теріс себептермен жұмыстан шығарылғанын мәлімдеді. Сондай-ақ ол 2023 жылы тонау дерегі бойынша қылмыстық жауапкершілікке тартылғаны белгілі болды.

Онымен кім және не үшін соттасты?

Адвокат Асылбек Әбдірайымов бізге іс бойынша жәбірленуші деп мыналар танылғанын хабарлады:

• Алматы Полиция департаменті бастығының бұрынғы орынбасары Ержан Ұзабаев (сыртқы қызметтер мен жол қауіпсіздігіне жетекшілік еткен);
• Алматы әкімшілік полиция басқармасының бұрынғы басшысы Серік Шумаев.

Екеуі де полиция полковнигі атағына ие. Бұған дейін Ержан Ұзабаевтың мүддесін қорғайтын Асылбек Әбдірайымов Молдаханның жарияланымдарынан кейін полиция қызметкерлеріне қатысты қызметтік тексеру тағайындалғанын хабарлаған. Оның қорытындысы бойынша қызметкерлер лауазымдарынан шеттетіліп, ІІМ резервіне ауыстырылған.

Әділетхан Молдахан қандай сөзі үшін сотталды?

Бұған дейін Алматы Полиция департаменті бастығының бұрынғы орынбасары Ержан Ұзабаевтың адвокаты Tengrinews.kz-ке сараптама сотталушының нақты қай сөздерін шындыққа сәйкес келмейді деп танығанын айтқан.

"Instagram желісіндегі өз аккаунты арқылы Әділетхан Молдахан жәбірленушілердің "жалған мемлекеттік нөмір тағып, терезелерін қараңғылаған жастарды қорғайтынын", соның салдарынан жол апаты болғанын мәлімдеді. Сондай-ақ ол әл-Фараби даңғылындағы жол-көлік оқиғасының салдары олардың салғырттығының, әрекетсіздігінің және сәрі, жол қозғалысы ережелерін бұзуға жол беретін жекелеген тұлғалардың мүдделерін қорғауының нәтижесі екенін айтты. Сараптама бұл мәліметтердің шындыққа сәйкес келмейтінін анықтады", – деді жәбірленуші Полиция департаменті бастығы орынбасарының адвокаты.

Сотталушының ұстанымы

1 маусымда өткен алғашқы сот отырысында Әділетхан Молдахан сотта кінәсін толық мойындады. Бұл туралы бізге сотталушының адвокаты Нұртуған Өмірзақ хабарлады.

"Бұл қорғауымыздағы азаматтың өз шешімі. Біз адвокат ретінде оның ұстанымына сүйене отырып әрекет етеміз. Ол заңгерлік білімі бар адам ретінде отбасымен ақылдаса келе осындай шешім қабылдады және біз оны қолдауға міндеттіміз. Айыпталушы кінәсін мойындағанның өзінде, заң бойынша үкім заңды күшіне енгенге дейін айыптың мәні туралы пікір білдіруге құқығымыз жоқ", – деді Нұртуған Өмірзақ.

Сондай-ақ ол қорғау тарапы сотталушыға қатысты бұлтартпау шарасын өзгертуді, істі жеңілдетілген тәртіппен қарауды және медиация өткізу үшін уақыт беруді сұрап өтініш бергенін айтты. Өмірзақтың сөзінше, сот бұлтартпау шарасын өзгерту туралы өтінішті қанағаттандырмаған, сондықтан Молдахан әлі де қамауда отыр.

Әл-Фараби даңғылындағы қайғылы оқиғадан кейін

21 наурызға қараған түні әл-Фараби даңғылы мен Меңдіқұлов көшесінің қиылысында жоғары жылдамдықпен келе жатқан Zeekr автокөлігі қарсы қозғалыс жолағына шығып кетіп, Mercedes көлігімен соқтығысты.

Жол-көлік оқиғасы салдарынан Mercedes көлігінің 29 жастағы жүргізушісі мен 20 және 22 жастағы екі жолаушы қыз оқиға орнында қаза тапты.

Zeekr көлігінің жүргізушісі аман қалып, түрлі жарақатпен ауруханаға жеткізілді. 26 наурызда тергеу соты оны қамауға алды. Апат кезінде ол жеңіл дәрежеде алкогольдік мас күйде болғаны анықталды. 7 сәуірде ол ауруханадан тергеу изоляторына ауыстырылғаны белгілі болды.

Күдіктіге Қылмыстық кодекстің 345-1-бабының 4-бөлігі "Алкогольдік масаң күйде жол жүрісі қағидаларын бұзып, абайсызда екі немесе одан да көп адамның өліміне әкеп соғу" бойынша қылмыстық іс қозғалды.

Қайғылы оқиғадан кейін әлеуметтік желілерде жол апатына полиция қызметкерінің қатысы бар көше жарысы себеп болуы мүмкін деген нұсқа тарады. Осыған байланысты тексеріс пен қызметтік тергеу басталды.

Сот үкімі

Іс 28 мамырдан бастап Алматының қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотында қаралды.

22 маусымда сот 33 жастағы Александр Пакқа қатысты үкім шығарды. Судья оны Қылмыстық кодекстің 345-1-бабының 4-бөлігі "Алкогольдік масаң күйде жол жүрісі қағидаларын бұзып, абайсызда екі немесе одан да көп адамның өліміне әкеп соғу" бойынша кінәлі деп таныды.

Оған қауіпсіздігі ең төменгі мекемеде 10 жыл бас бостандығынан айыру жазасы тағайындалды.

Сондай-ақ сот қаза тапқан 20 жастағы Т. К. әкесінің азаматтық талап-арызын ішінара қанағаттандырып, Александр Пакты 10 миллион теңге көлемінде моральдық зиянды өтеуге міндеттеді. Бұған дейін марқұмның әкесі 100 миллион теңге көлемінде өтемақы талап еткен.

Дау салдары

Қайғылы оқиғадан бірнеше күн өткен соң, 26 наурызда Ішкі істер министрлігі мәлімдеме жасады. Ведомство мәліметінше, ішкі істер министрі Ержан Сәденовтің бұйрығымен мына лауазымды тұлғалар қызметтерінен босатылды:

• Алматы Полиция департаменті бастығының сыртқы қызметтер мен жол қауіпсіздігіне жетекшілік еткен орынбасары;
• сондай-ақ әкімшілік полиция және қоғамдық қауіпсіздік басқармаларының басшылары.

Сол кезде ІІМ-нің ресми өкілі Шыңғыс Әлекешев адам өліміне әкелген жол-көлік оқиғасына қатысты негізгі қылмыстық іспен қатар, Алматы Полиция департаменті басшылары бірінің жүргізушісіне қатысты қылмыстық іс тергеліп жатқанын хабарлады.

Кейін әл-Фараби даңғылындағы жол апатына қатысты сот процесі барысында сөз Ержан Ұзабаевтың жүргізушісі туралы болғаны анықталды.

Ержан Ұзабаевтың жүргізушісіне қатысты іс

Іс бойынша күдікті -полиция қызметкері А. Ж. Оған қызметтік әрекетсіздік жасады деген айып тағылған.

Тергеу нұсқасына сәйкес, оның әрекетсіздігі адам өліміне әкелген жол-көлік оқиғасына себеп болуы мүмкін (Қылмыстық кодекстің 370-бабы 4-бөлігі 1-тармағы "Ауыр зардаптарға әкеп соққан қызметтік әрекетсіздік"). Бұл іс бойынша тергеу аяқталған.

Анықтама: Аталған бап санкциясы белгілі бір лауазымдарды атқару немесе белгілі бір қызметпен айналысу құқығынан өмір бойына айыра отырып, 7 жылдан 10 жылға дейін бас бостандығынан айыруды көздейді.

Әл-Фараби даңғылындағы жол апатына қатысты сотта куәгер А. Ж. 2024 жылдан бері Ержан Ұзабаевтың жүргізушісі болып жұмыс істегенін айтты. Апат болған күні ол қызметтік Hyundai Palisade автокөлігін басқарған. Оның сөзінше, бұл көлікті басшылықтың рұқсатынсыз жеке мақсатта пайдаланған.

Сілтемесіз жаңалық оқисыз ба? Онда Telegram желісінде парақшамызға тіркеліңіз!