Шэньчжэнь көз тартар жасыл желегі және технологиялық жаңартуларымен, яғни тыныш әрі экологиялық таза көшелерімен есте қалса, Гонконг - атмосферасы да, өмір ырғағы да мүлдем бөлек қала.
Премьер-министрдің орынбасары Қанат Бозымбаев бастаған қазақстандық делегацияның сапары аймақтың осы қаржы орталығында жалғасты. Мақсат сол баяғы - жаңа мегаполис құрылысына әлеуетті серіктестер мен инвесторлар іздеу. Tengrinews.kz тілшісі келіссөздердің қалай өткенін және Алатауға қай технологиялық алпауыттар инвестиция салуға дайын екенін баяндайды.
Гонконг - "әлемдегі барлық ақша" жиналмаса да, оның қомақты бөлігі шоғырланған қала.
Бірнеше дерек: Гонконг дәстүрлі түрде әлемдегі ең бай 20 қаланың қатарына кіреді - оның номиналды ЖІӨ-сі шамамен 450 миллиард доллар болады, ал жан басына шаққандағы ЖІӨ 59 000 доллардан асады.
Шэньчжэнь. Фото: © Tengrinews.kz
Бұл қала іскерлерге, қымбат көліктерге және... зәулім қабаттарға толы. Ресми түрде Гонконг - әлемдегі ең биік қала. Мұнда 500-ден аса зәулім ғимарат бар. Екінші орында, айта кетейік, дәл сол Шэньчжэнь тұр.
Шэньчжэнь. Фото: © Tengrinews.kz
Қос қаланың арасы 30 шақырымнан сәл ғана асады. Шэньчжэньге қарағанда, Гонконгта технопарктер салынбайды - мұнда ақшаны басқарады. Қазақстан да бұл жерге басты ресурс үшін келді.
Гонконг. Фото: © Tengrinews.kz
Екі мегаполистің бизнес-мәдениетіндегі айырмашылықты делегация құрамындағы белгілі қазақстандық бизнесмен, Alatau City Bank акционері Вячеслав Ким қысқа қайырып сипаттап берді:
"Гонконгта біз кездесетін компаниялар құрлықтық Қытай компанияларынан өте қатты ерекшеленеді. Қытайдағылар ұстамды, нақты келеді. Ол жақта бизнес, ақша және биліктің бір-бірімен тығыз байланысты екенін жақсы білеміз, сондықтан идеологиясы да мүлдем басқа. Ал Гонконг толықтай либертариандық, нарықтық жағдайда қалыптасқан. Мұндағы адамдар ашық, сұрақ қойғыш келеді. Егер олар бірдеңеге сенсе - сенеді, сыни көзбен қараса - ашық сынайды", - дейді ол.
Сонымен қатар: "Сондықтан инвесторлық түйсігі жоғары қытайлық алпауыт Solana компаниясы өкілдерінің "Біз Alatau City-дің болашағына сенеміз" деуі мені ерекше қуантты. Шынын айтсам, Kaspi акционері ретінде мен де Alatau City-дің тарихына сенемін. Сондықтан Jusan банкін сатып алып, оны Alatau City Bank деп ребрендинг жасадым. Мен осы қарқынды дамитын қаланың пионері әрі провайдері болғым келеді. Дәл осы себепті қазір жаңа жобамен жұмыс істеп жатырмыз - Property Technologies. Бұл жылжымайтын мүлік саласындағы қаржылық технологиялар", - деп толықтырды ол.
Вячеслав Ким - оң жақта. Фото: © Tengrinews.kz
"Деректер егемендігі және ешқандай vendor lock-in болмауы тиіс"
10 маусымда кешке Гонконгта кезекті келіссөздер марафоны басталды. Алғашқы кездесу JD Group вице-президенті Джеймс Чэньмен өтті.
Фото: © Tengrinews.kz
Протокол бойынша амандасудан кейін Қазақстан премьер-министрінің орынбасары Қанат Бозымбаев еліміздің ұстанымын жеткізді:
"Бізге тек 3D-визуализация қажет емес. Ол әдемі көрінгенімен, ең бастысы емес. Бастысы - құрылысты, инженерлік желілерді, қауіпсіздікті, коммуналдық жүйелерді және төтенше жағдайларды басқаруға көмектесетін операциялық цифрлық егізді құру".
Фото: © Tengrinews.kz
JD өкілдері қазақстандық тарапқа One Network Smart Governance тұжырымдамасын - барлық дерек, жүйе мен қызмет бір контурда жұмыс істейтін қаланы басқарудың бірыңғай платформасын таныстырды.
Компания өкілі мұндай шешімдер Қытайда Датун, Шанхайда Линьганы және Ухань қалаларында енгізілгенін атап өтті. Оның айтуынша, үш миллион халқы бар Уханьда қаланы басқару тиімділігі 14 пайызға артып, шығындар 25 пайызға азайған.
Фото: © Tengrinews.kz
Көрсеткіштер әсерлі болғанымен, қазақстандық делегация диалогты бірден нақты технологиялық және құқықтық талаптар арнасына бұруды жөн көрді. Таныстырылымды тыңдап болған Бозымбаев серіктестіктің негізгі шарттарын нақтылап берді:
"Қазақстан үшін деректер егемендігі, ашық архитектура және киберқауіпсіздік - принципті мәселе. Қалада болатын барлық дерек: модельдер, телеметрия, видео, метадеректер Alatau City меншігінде болуы және бақыланатын юрисдикцияда сақталуы тиіс. Сондай-ақ ешқандай vendor lock-in болмауы керек. Платформа ашық стандарттарды, API-ді және басқа жеткізушілермен интеграцияны қолдауы тиіс".
Джеймс Чэнь келісті. Меморандумды созбалаңға салмай, бірден сол жерде қол қою ұйғарылды. Бозымбаев жымиып:
"Біз жылдам қимылдаймыз, себебі жобаның жүзеге асырылуы Президенттің жеке күнделікті бақылауында. Егер қазір қол қойсақ, мен оған хабарласып: "JD қалтамызда" деймін", - деп әзілдеді ол.
Қанат Бозымбаев. Фото: © Tengrinews.kz
"Келесі Кремний алқабы міндетті түрде Кремний алқабында болуы шарт емес"
Бұдан кейін делегация Solana Foundation президенті Лили Люмен кездесті. Қазақстан тарапы өзінің өршіл жоспарын тағы да ортаға салды: Alatau қаласын жүз пайыздық токенизациясы, жеке стейблкоины және цифрлық валюталары бар толыққанды крипто-ситиге айналдыру жоспарланған.
Фото: © Tengrinews.kz
"Біз Alatau қаласын офшорлық юрисдикция ретінде қарастырмаймыз. Бұл - токенизация мен Web3 нақты активтерді, реттеуші талаптарын және инвесторларды қорғауды ескере отырып дамитын орын. Біз экономиканың жаңа түрін - токен-экономиканы құрып жатырмыз", - деді Қанат Бозымбаев.
Вице-премьер Solana жобаның негізгі серіктесі бола алатынын мәлімдеді. Ол 8 мамырда Қазақстан Президенті Alatau City-дің арнаулы құқықтық режимі туралы конституциялық заңға қол қойғанын еске салды. Бұл қалаға салықтық, қаржылық және цифрлық ережелерді өз бетінше бекіту құқығын береді.
Фото: © Tengrinews.kz
Қазақстан Solana Foundation-ға ынтымақтастық бойынша бірқатар нақты қадамдар ұсынды, атап айтқанда:
- Alatau-ды Web3-капиталдарының өңірлік орталығы ретінде ілгерілетуді қолдау;
- экожүйе қатысушыларын тарту және цифрлық активтерді реттеуді әзірлеуге сарапшыларды қатыстыру;
- таланттарды дамыту бойынша бірлескен бағдарламаларды іске қосу: резиденттік бағдарламалар, акселераторлар, білім беру бастамалары;
- 2026 немесе 2027 жылдары Alatau-дағы нысандарды токенизациялауды қоса алғанда, пилоттық жобаларды бастау.
Бозымбаев қазанда Alatau-да Iconic Towers құрылысы басталатынын еске салды. Лили Лю былай деп жауап берді:
"Блокчейндердің табиғаты - қаржылық инфрақұрылым. Ол қаржыны алыстағы көтерме тарату жүйесінен, ақша әлеуметтік сипатқа ие болатын, қауымдастықтар және адамдармен байланысатын тірі ортаға айналдырады. Осыдан бір жарым жыл бұрын Қазақстанға қызығушылық танытуымыздың бір себебі - біз әрқашан бізбен бірге инновацияларды енгізуге дайын юрисдикцияларды іздейміз. Келесі Кремний алқабы міндетті түрде Кремний алқабында болуы тиіс емес. Мәселе оның қай жерде пайда болатынында. Бұл кез келген ел үшін ашық мүмкіндік. Өтімділік жаһандық сипатқа ие болды. Ендігі мәселе - кімнің көшбасшылық орынды иеленгісі келетінінде. Қазақстанның әлемге кеңірек таныстыруға тұрарлық тамаша тарихы бар".
Фото: © Tengrinews.kz
Осыдан бір жыл бұрын Solana Алматыда 800 қатысушының басын қосқан саммит өткізген болатын. Енді Лили Лю келесі ауқымды саммитті 2027 жылы Alatau алаңында өткізуді ұсынды.
Alatau City Authority мен Solana Foundation арасындағы меморандумға тараптар келесі күні, 11 маусымда, Alatau City Roadshow дөңгелек үстелі кезінде ресми түрде қол қойды.
Фото: © Tengrinews.kz
Келіссөздер барысында қазақстандық кәсіпкер Вячеслав Ким Лили Людің жеке тарихы Қазақстан тарапына ерекше әсер еткенін атап өтті:
"Мені мықты білімімен бизнеске келген адамдардың тарихы әрқашан шабыттандырады және таңғалдырады. Ол өзі үшін кез келген қызықты саланы таңдай алар еді, бірақ криптонарық үшін қиын кезеңде компанияға келіп, оны жаңа жаһандық деңгейге шығаруға көмектесті. Мұндай кәсіпкерлік оқиғалар адамға жігер береді", - деді Ким.
"Экономикамызды жақындастырудың алтын мүмкіндігі"
Гонконг - ағылшын құқығы туралы жақсы білетін қала. Мұнда ұлыбританиялық мұраның ізі тұрмыстық деңгейдегі барлық нәрседен сезіледі: классикалық өрт гидранттарынан, екі қабатты автобустар мен сол жақты қозғалыстан бастап, экспаттар мен өмірдің барлық саласында ағылшын тілінің кеңінен қолданылуына дейін.
Сондықтан қазақстандық делегация ала келген құқықтық тұжырымдамалар мұнда интуитивті деңгейде түсінікті болды.
Фото: © Tengrinews.kz
11 маусымда дөңгелек үстел өткен зал өзінің интерьерімен есте қалды - мұндағы төбе араның ұясын еске түсіретін ондаған жарықтандырылған алты бұрышты ұяшықтардан құралған. Келіссөздер аясында бұл деталь символдық мәнге ие болды. Қазақстандық делегация Alatau-ды әр дистрикт дербес жұмыс істейтін, бірақ бәрі бірігіп тұтас жүйені құрайтын құрылым ретінде таныстырды.
Фото: © Tengrinews.kz
Фото: © Tengrinews.kz
Үстел басындағы негізгі спикерлер - Қанат Бозымбаев пен Гонконг әкімшілігінің басшысы Джон Ли.
Вице-премьер қысқа әрі нұсқа сөйледі: Alatau - құқықтық қисыны Гонконгқа ұқсас стратегиялық жоба. Мұнда ағылшын құқығы, болжамды ережелер және инвесторды абсолютті қорғау жүйесі қолданылады.
"Қазақстан ұзақ мерзімді инвестициялар үшін ашық және болжамды жағдайлар жасап отыр. Мұндай ауқымды жоба үшін бізге тек ақша ғана емес, сонымен қатар технологиялар, сараптама және практикалық тәжірибе ала келетін серіктестер қажет", - деді Бозымбаев.
Фото: © Tengrinews.kz
Джон Ли небәрі бір апта бұрын өзінің 75 бизнес пен институт жетекшілерінен құралған делегациямен Қазақстанда болғанын еске салды. Сол сапардың нәтижесі де ауқымды: үш күн ішінде 61 меморандум мен келісімге қол қойылды.
Енді Ли "хаб пен хаб" формуласын ұсынды: бұл ретте Гонконг Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Азияға ашылатын басты қақпа, ал Қазақстан Орталық Азияның негізгі қақпасы ретінде қарастырылады.
Фото: © Tengrinews.kz
Гонконг әкімшілігінің басшысы "Alatau қаласының болашақтағы табысына ықпал ете алатын" үш нақты бағытты атап өтті: Гонконг биржасы арқылы капитал тарту, материктік Қытайдың жеткізу тізбегіне қол жеткізу және технологиялар мен таланттарды дамытудағы бірлескен жұмыс.
Джон Ли Гонконгтың Alatau-ға ұқсас өз жобасы - материктік Қытаймен шекарада орналасқан, қала аумағының үштен бірін алып жатқан Солтүстік Метрополия бар екенін айрықша атап өтті. Ол да нөлден бастап, жеделдетілген режимде және ерекше заңнама бойынша салынып жатыр. Іс жүзінде қазір бір континентте екі параллель мега-эксперимент іске қосылып жатыр.
"Гонконг байланыс орнатып жатыр. Біз Alatau қаласы және Қазақстанмен даму туралы ортақ көзқарастамыз. Дәл бүгін, осы жерде және қазір - экономикамызды жақындастырудың алтын мүмкіндігі туып тұр", - деп түйіндеді Ли.
Дөңгелек үстел қорытындысы бойынша тараптар алты меморандумға қол қойды, атап айтқанда Solana, ANT Digital, SRG, Dasco Capital және Templewater Group компанияларымен келісімдер жасалды.
Фото: © Tengrinews.kz
Түскі астан кейін делегацияға Макао инвесторлары хабарласып, Alatau city-дегі туризм мен ойын-сауық индустриясын дамыту саласындағы ынтымақтастық перспективаларын талқылауды ұсынды, соған байланысты делегацияның бір бөлігі кездесуге аттанды. Алда - тағы да тынымсыз жұмыс кестесі мен жаңа келіссөздер күтіп тұр.
