+7 (777) 001 44 99
Қазір Қазақстанда дерлік апта сайын ақылы жолдардың жаңа учаскелері қолданысқа беріліп жатыр. Бірақ барлық автокөлік жүргізушілері жолақы төлеуге міндетті емес – заңда көліктер мен азаматтардың жекелеген санаттары үшін бірқатар жеңілдіктер қарастырылған.
Tengri Auto және "ҚазАвтоЖол" ақылы жолдарды кімдер тегін пайдалана алатынын және бұл құқықты қалай рәсімдеуге болатынын түсіндіреді.
"Автомобиль жолдары туралы" ҚР Заңының 5-2-бабына сәйкес, арнайы қызметтер де, азаматтар мен көлік құралдарының кейбір санаттары да жолақыдан босатылады.
Кімдер тегін жүре алады?
Ақылы учаскелерде тегін жүре алады:
- жедел медициналық жәрдем автомобильдері;
- апаттық-құтқару қызметтерінің көліктері;
- полиция және басқа да құқық қорғау органдарының автомобильдері;
- көліктік бақылау органдарының көліктері;
- арнайы мемлекеттік органдардың автомобильдері;
- Қарулы Күштердің және басқа да әскери құрылымдардың техникасы;
- ақылы жолдарға қызмет көрсететін ұйымдардың автомобильдері;
- жануарлар дүниесін қорғау жөніндегі уәкілетті органдардың көліктері.
Бұдан бөлек, жеңілдіктер кейбір азаматтық автомобильдерге де қолданылады:
- тұрақты қала маңындағы тасымалдарды жүзеге асыратын автобустар;
- ақылы жолға іргелес аудандарда тіркелген автобустар - өз ауданының шегінде қозғалған кезде;
- ақылы трассаға іргелес аудандар тұрғындарының жеңіл автомобильдері - сондай-ақ бір аудан шегіндегі сапарлар кезінде;
- жақын маңдағы көлік айрықтары арасындағы жекелеген учаскелерден өткен кездегі жүк көліктері мен ауыл шаруашылығы техникасы;
- Ұлы Отан соғысы ардагерлерінің жеңіл автомобильдері.
Бұл ретте жеңілдіктердің бір бөлігі мемлекеттік-жекеменшік әріптестік аясында салынған жолдарға қолданылмайды, олар үшін бөлек ережелер күшінде болуы мүмкін.
Абонементті кімдер рәсімдей алады?
Сондай-ақ тұрғындар абонемент рәсімдей алады. Ол тек нақты ақылы учаскеге іргелес елді мекендерде тіркелген көлік құралдарына ғана қолжетімді. Тіркелген ауданы Қазақстан ІІМ деректері бойынша автоматты түрде тексеріледі.
Жүйе қалай жұмыс істейді?
Ешқандай арнайы рұқсат қағаздарын немесе жапсырмаларды алудың қажеті жоқ.
Жеңілдік құқығы расталғаннан кейін автомобильдің мемлекеттік тіркеу нөмірі ақпараттық жүйеге енгізіледі, содан кейін камералар нөмірлік белгіні автоматты түрде таниды және ақылы учаскеден өткен кезде ақы есептелмейді.
Автомобиль деректер базасына енгізілгенге дейін жеңілдік қолданылмайды, сондықтан жолақы жалпы негізде төленеді.
Тегін жүруді қалай рәсімдеуге болады?
Автомобильді тізілімге қосу үшін "ҚазАвтоЖол" ҰК" АҚ-на жүгініп, мыналарды ұсыну қажет:
- ресми өтініш;
- көлік құралдарының мемлекеттік тіркеу нөмірлерінің тізімі;
- тұрақты автобус бағыттары үшін - қолданыстағы бағыт құжаттарының көшірмелері (қажет болған жағдайда).
Құжаттар тексерілгеннен кейін автомобиль нөмірі жүйеге қосылады және жол жүру тегін болады.
Бұл басқа елдерде қалай жұмыс істейді?
Ақылы жолдарда жеңілдіктер беру тәжірибесі көптеген елде бар, алайда жеңілдік алушылардың тізімі әртүрлі.
Қытай
Қытайда жүрдек автомагистральдардың көпшілігі ақылы. Оларда шұғыл қызмет көрсету автомобильдері (жедел жәрдем, полиция, өрт сөндірушілер),
әскери техника, жолдардың өзіне қызмет көрсететін көліктер тегін жүре алады.
Сондай-ақ бір қызықты ерекшелігі бар: жылына бірнеше рет ірі мемлекеттік мерекелер кезінде (мысалы, Қытай Жаңа жылы, ҚХР-ның құрылған күні, Күз ортасы мерекесі) жеңіл автомобильдер бүкіл мемлекеттік ақылы жолдар желісі бойынша жолақы төлеуден уақытша босатылады.
Мұндай тәжірибе жылдар бойы қолданылып келеді және жаппай сапарлар кезінде көлікке түсетін жүктемені азайту үшін енгізіледі. Бұл - әлемдегі ең ауқымды жеңілдік бағдарламаларының бірі.
АҚШ
АҚШ-та бірыңғай жүйе жоқ - ережелерді жекелеген штаттар мен жол операторлары белгілейді.
Барлық жерде полиция, өрт сөндірушілер, жедел жәрдем, жол қызметтері мен ақылы трассаларға қызмет көрсету автомобильдері тегін жүреді.
Бірақ басқа да жеңілдіктер бар. Мысалы, көптеген штатта E-ZPass жүйесі арқылы ақылы жолдарды тұрақты пайдаланушылар үшін жеңілдіктер қарастырылған. Кейбір жолдар жергілікті тұрғындарға немесе ақылы жолдарды күнделікті пайдаланушыларға жеңілдіктер береді. Жекелеген штаттар мектеп автобустарын, қоғамдық көлікті және бірлескен сапар автомобильдерін ақыдан босатады.
Мысалы, Нью-Йоркте қала орталығына кіру ақысы енгізілген кезде шұғыл қызметтер, қоғамдық автобустар, мүмкіндігі шектеулі жандарды тасымалдауға арналған арнайы көліктер және бірқатар мемлекеттік автомобильдер төлемнен босатылса, табысы төмен жүргізушілер үшін жеңілдіктер қарастырылған.
Еуропа
Еуропа елдерінің көпшілігінде тегін жүру мүмкіндігі ең алдымен шұғыл қызмет, полиция, әскери және жол қызметі көліктеріне қарастырылған.
Дегенмен, ерекше жағдайлар да бар. Мәселен, Норвегияда ұзақ уақыт бойы электрмобильдер жол ақысынан толық босатылып келді, ал қазір көптеген аймақта олар үшін айтарлықтай жеңілдіктер қолданылады. Бірқатар елде қоғамдық көліктерге немесе жекелеген аумақ тұрғындарына да жеңілдіктер беріледі, бірақ бұл жергілікті деңгейде қабылданған шешімдер.
2026 жылғы 17 шілдедегі жағдай бойынша Қазақстандағы ақылы жолдар тізімі
Бүгінгі таңда Қазақстан Республикасында жалпы ұзындығы 6 290,59 шақырым болатын 28 ақылы учаске жұмыс істейді.
- 2013 жылдан бастап – Астана - Щучинск. Бұл автожол 2013 жылы ақылы болды.
- 2019 жылдың қаңтарынан бастап – Астана - Теміртау, Алматы - Қорғас және Алматы - Қонаев.
- 2021 жылғы 23 қарашадан бастап – Астана - Павлодар, Тараз - Қайнар, Шымкент - Қызылорда, Шымкент - Тараз, Шымкент - Өзбекстан шекарасы, Қонаев - Талдықорған, Щучинск - Көкшетау.
- 2023 жылы – Павлодар - Қалбатау; Бейнеу - Ақжігіт, Орал - Самара; Павлодар - Омбы; Көкшетау - Петропавл; Орал - Саратов.
- 2025 жылы – Қызылорда - Арал, Қостанай - РФ шекарасы (Троицк), Ақтөбе - РФ шекарасы (Орынбор), Қостанай - Денисовка, Тараз қаласын айналып өту жолы, Балқаш - Бурылбайтал, Шу - Бурылбайтал, Қандыағаш - Мақат және Үшарал - Достық.
- 2026 жылғы 10 шілдеден бастап – Қарағанды - Балқаш - Бурылбайтал, Бурылбайтал - Күрті.
- 2026 жылғы 11 шілдеден бастап – Талдықорған - Өскемен.