Жад чиптерінің айтарлықтай қымбаттауына байланысты Apple өз техникасының бағасын көтеруге дайындалып жатыр. Компания басшысы Тим Кук сатып алушыларды өзіндік құнның өсуінен толықтай қорғау бұдан былай мүмкін емес екенін мойындады. Tengrinews.kz шетелдік сарапшылардың болжамдарын зерделеп, қазақстандық маманмен бірге жаңа iPhone, MacBook және iPad құрылғылары түрлі сценарийлер бойынша елімізде қанша тұруы мүмкін екенін анықтап көрді.
Тим Кук нақты не айтты?
Тим Кук алдағы баға өсімі туралы The Wall Street Journal басылымына берген сұхбатында мәлімдеді. Оның айтуынша, Apple ұзақ уақыт бойы өсіп жатқан шығындарды тұтынушыларға жүктемеуге тырысқан, алайда жиынтықтауыш бөлшектердің қазіргі құны компания үшін тиімсіз болып отыр.
Сонымен қатар Кук нақты қай құрылғылардың қымбаттайтынын, бағаның қай нарықтарда өзгеретінін және жаңа прайстардың қашан шығатынын нақтыламады.
Нақты құрылғылар мен мерзімдер туралы сұраққа Apple басшысы компания бұл шешімдерді әлі де пысықтап жатқанын айтып жауап берді.
Бұған жасанды интеллектінің қандай қатысы бар
Негізгі себеп - компоненттердің екі түрінің тапшылығы:
- DRAM - жедел жад;
- NAND - қосымшалар, фотосуреттер мен басқа да деректер сақталатын жад.
Смартфондарға, компьютерлерге және ЖИ жүйелері жұмыс істейтін алып серверлерге арналған жадтарды бір өндірушілер шығарады. Google, Microsoft, Amazon, Meta және басқа да корпорациялар дата-орталықтарға жұмсалатын шығындарды арттырып жатыр және компоненттер үшін тұтынушылық электроника өндірушілеріне қарағанда көбірек төлеуге дайын.
Нәтижесінде чип жасаушыларға өндірістік қуатты серверлік жадқа бағыттау тиімдірек. Телефондар мен ноутбуктерге арналған компоненттердің жеткізілімі азайып, ал олардың бағасы өсіп жатыр.
TechInsights есептеулері бойынша, iPhone 17 Pro-ға арналған 12 гигабайт жедел жад Apple-ге шамамен 39 долларға түсетін. Келесі буын үшін дәл осындай көлем енді 145 доллар тұруы мүмкін.
Сол бағалау бойынша, 256 гигабайттық жинақтауыштың құны 13 доллардан 51 долларға дейін көтерілуі мүмкін.
Жалпы алғанда, базалық iPhone Pro өндірісінің есептік құны 582 доллардан 726 долларға дейін - шамамен 25 пайызға артуы мүмкін.
Бірақ өзіндік құнның өсуі бөлшек сауда бағасының автоматты түрде дәл сол 25 пайызға көтерілетінін білдірмейді. Apple өз маржасын ішінара қысқартуы, базалық және кәсіби модельдердің бағасын әртүрлі көтеруі немесе шығындардың негізгі бөлігін жад көлемі үлкен нұсқаларға аударуы мүмкін.
Сондықтан сарапшылардың болжамдары айтарлықтай ерекшеленеді.
Қалыпты сценарий: шамамен жеті пайыз
Ең ұстамды бағалаулардың бірі Counterpoint Research компаниясына тиесілі. Компания 2026 жылы әлемде сатылатын смартфонның орташа құны 6,9 пайызға өседі деп күткен болатын. Алайда бұл Apple үшін ғана емес, бүкіл нарыққа арналған болжам.
Егер өндірушілер арзан құрылғыларды аз шығара бастаса, базалық жиынтықтардағы жад көлемін азайтса, қымбат смартфондарды белсендірек жарнамаласа немесе үйреншікті жеңілдіктерден бас тартса, бұл көрсеткіш те артуы мүмкін.
Егер 6,9 пайыздық өсімді қазіргі қазақстандық бағаларға шартты түрде қолдансақ, құны шамамен 853 мың теңге болатын iPhone 17 Pro бағасы 912 мың теңгеге дейін, ал құны шамамен 899 мың теңге болатын iPhone 17 Pro Max - шамамен 961 мың теңгеге дейін қымбаттайды. Бұл - болжамды сценарийлердің ішіндегі ең оптимистік және жұмсақ нұсқасы.
Смартфондар 13 пайызға, компьютерлер 17 пайызға өседі
Бұдан да айтарлықтай өсімді Gartner зерттеу компаниясы болжап отыр. Оның болжамына сәйкес, 2026 жылдың соңына қарай жедел жад пен SSD-жинақтауыштардың жиынтық құны 2025 жылмен салыстырғанда 130 пайызға жоғары болуы мүмкін.
Gartner есептеуінше, бұл орташа құнның төмендегідей өсуіне әкелуі мүмкін:
- смартфондар - 13 пайызға;
- компьютерлер - 17 пайызға.
Сарапшылар бюджеттік техника премиум сегментке қарағанда көбірек зардап шегуі мүмкін деп санайды. Қымбат құрылғы өндірушілерінің рентабельділік қоры жоғары: олар қосымша шығындардың бір бөлігін уақытша өздеріне ала алады.
Егер Gartner болжамын Қазақстандағы қазіргі бағаларға қолдансақ, мынадай көрініс шығады:
- iPhone 17 Pro - 853 мыңның орнына шамамен 964 мың теңге;
- iPhone 17 Pro Max - 899 мыңның орнына шамамен 1 миллион теңге;
- MacBook Air M5 - болжамды 771 мыңның орнына шамамен 902 мың теңге.
Apple 100–200 доллар қосуы мүмкін
Bank of America сарапшылары компания бағаны біркелкі көтермейді деп есептейді.
Proactive Investors ақпаратынша, бастапқыда сарапшылар бағаның шамамен 100 долларға өсуін болжаған болатын. Жад құны туралы жаңа деректер пайда болғаннан кейін iPhone Pro және Pro Max үшін болжам тағы 100 долларға артты.
Бұл ретте Apple базалық iPhone мен кейбір қолжетімді құрылғылардың бағасын ұзақ уақыт бойы тұрақты ұстап тұруы мүмкін. Мұндай стратегия компанияға жаппай сегменттегі сатып алушыларды жоғалтпауға және сонымен бірге қосымша шығындардың едәуір бөлігін қымбат нұсқаларды таңдайтын клиенттерге жүктеуге мүмкіндік береді.
Қазіргі iPhone 17 Pro АҚШ-та 1 099 доллардан бастап сатылады. Бағаның 100 долларға көтерілуі шамамен тоғыз пайыздық, ал 200 долларға көтерілуі - шамамен 18 пайыздық өсімді білдіреді.
Қазақстандағы қазіргі бағалар пропорционалды түрде өзгерген жағдайда:
- iPhone Pro құны шамамен 930 мыңнан 1,01 миллион теңгеге дейін;
- iPhone Pro Max құны шамамен 974 мыңнан 1,05 миллион теңгеге дейін болуы мүмкін.
Қатаң сценарий: iPhone Pro үшін 1 299 доллардан бастап
Ең айтарлықтай өсім болуы мүмкін екенін TechInsights сарапшылары мен The Wall Street Journal журналистері жоққа шығармайды.
Қазір АҚШ-та 256 гигабайттық iPhone 17 Pro бағасы 1 099 доллардан басталады. Сарапшылардың есебінше, келесі iPhone Pro бағасы мынадай болуы мүмкін:
- 1 299 доллар - егер Apple өз маржасын ішінара қысқартса;
- шамамен 1 371 доллар - егер компания бұрынғы рентабельділікті сақтап қалуға тырысса;
- 1 399 доллар және одан жоғары - егер қымбат жадқа қоса құны жоғары жиынтықтаушы бөлшектер қосылса.
1 299 доллар бағасы 200 долларға немесе 18,2 пайызға өсуді білдіреді. 1 399 доллар бағасы - 300 долларға немесе 27,3 пайызға өсу.
Егер өсімнің дәл осындай пайызы Қазақстандағы iPhone Pro-ның қазіргі бағасына ауыстырылса, құрылғының құны мынадай болуы мүмкін:
- 18,2 пайызға өскенде шамамен 1,01 миллион теңге;
- 27,3 пайызға өскенде шамамен 1,09 миллион теңге.
Pro Max үшін дәл осындай есептеу шамамен 1,06-дан 1,14 миллион теңгеге дейінгі өсімді береді.
Бірақ тіпті бұл есептеулер Қазақстандағы болашақ бағаны тікелей анықтауға мүмкіндік бермейді. iPhone құны Apple-дің жадқа, процессорға, экранға және құрастыруға жұмсайтын шығындарынан ғана құралмайды. Оған сондай-ақ сатып алушылардың брендтің өзі мен оның экожүйесі үшін қанша төлеуге дайын екендігі де әсер етеді.
Неліктен баға өзіндік құннан жылдамырақ өсуі мүмкін?
Қаржыгер, QazExpertClub сарапшысы Венера Жаналина бағаны қалыптастыру кезінде өзіндік ерекшелігі бар үшбұрыш жұмыс істейді: өзіндік құн, өнімнің сатып алушы үшін құндылығы және соңғы баға.
"Өзіндік құн компоненттердің, құрастырудың, логистиканың, салықтардың, дистрибуция мен қызмет көрсетудің қанша тұратынын көрсетеді. Құндылық - бұл тұтынушының көретіні: Apple экожүйесі, ыңғайлылық, қауіпсіздік, камера, мәртебе, ұзақ мерзімді жаңартулар, екінші нарықтағы жоғары өтімділік. Ал баға - бұл нарықтың осы құндылық үшін төлеуге дайын сомасы", - деп түсіндірді ол Tengrinews.kz тілшісіне.
Жаналинаның айтуынша, Apple құндылыққа негізделген баға белгілеу әдісін қолданады. Сатып алушы жай ғана жиынтықтаушы бөлшектер жиынтығы үшін емес, компанияның экожүйесіне енгізілген өнім үшін төлейді.
Тұтынушылардың бір бөлігі үшін iPhone - жұмыс құралы, имидж элементі, үйреншікті операциялық жүйе және кейіннен салыстырмалы түрде тиімді қайта сатуға болатын құрылғы.
Дәл осы себепті, сарапшының пікірінше, бөлшек сауда бағасы өзіндік құнға қарағанда көбірек өсуі мүмкін.
Қазіргі жағдайда құндылыққа негізделген баға белгілеуге объективті себептер де қосылды: жад құнының өсуі, жасанды интеллект инфрақұрылымының дамуы және дата-орталықтар тарапынан сұраныстың артуы.
"Егер бұрын компания шығындардың өсуін өз қорлары мен маржасы есебінен ішінара өтей алса, қазір бұл ресурс шектеулі болып барады. Қосымша бағаға сауда саясаты да әсер етеді: баж салығы, шектеулер, өндірістік тізбектерді көшіру, Азиядағы жеткізушілерге тәуелділік. Бұл iPhone үшін өте сезімтал, өйткені оның өндірісі жаһандық деңгейде таралған: компоненттер бір елдерде өндіріледі, құрастыру басқаларында жүреді, ал сатылым бүкіл әлем бойынша жүзеге асырылады", - деді Жаналина.
Бұл ретте қазақстандық сатып алушы үшін Apple-дің жаһандық бағасы - есептеудің бастамасы ғана.
Неліктен долларды теңгеге жай ғана айналдыра салуға болмайды?
Ұлттық банктің 19 маусымдағы ресми бағамы бір доллар үшін 487,73 теңгені құрайды.
Осы бағам бойынша:
- 1 299 доллар - шамамен 634 мың теңге;
- 1 399 доллар - шамамен 682 мың теңге.
Бірақ америкалық баға әдетте сату салығынсыз көрсетіледі. Қазақстандық бөлшек сауда құнына қосымша ҚҚС, импорт шығындары, логистика, кепілдік қызмет көрсету, дистрибьютор мен дүкеннің жұмысы кіреді.
Тек Қазақстанның 16 пайыздық ҚҚС-ын қосқаннан кейін есептелген сомалар шамамен мынадай болады:
- 735 мың теңге - құны 1 299 доллар болатын құрылғы үшін;
- 792 мың теңге - құны 1 399 доллар болатын құрылғы үшін.
Бұл әлі де сөредегі түпкілікті баға емес.
Apple компаниясының Қазақстандағы ресми сайты тікелей сату үшін бірыңғай бөлшек сауда бағасын белгілемейді, керісінше сатып алушыларды авторизацияланған сатушыларға бағыттайды. Сондықтан соңғы құн өндірушінің шешіміне ғана емес, сонымен қатар жеткізу шарттары мен жергілікті компаниялардың саясатына да байланысты.
Венера Жаналина Қазақстан үшін валюта факторының маңызы өте зор екенін атап өтті.
"iPhone сырттан әкелінеді, сондықтан оның теңгедегі түпкілікті бағасы Apple белгілеген долларлық бағаға ғана емес, сонымен қатар теңге бағамына, ҚҚС мөлшерлемесіне, логистикаға, дистрибьюторлар мен сатушылардың маржасына байланысты. Егер долларлық баға 10 пайызға өссе, ал теңге сол уақытта әлсіресе, Қазақстандағы сатып алушы үшін бағаның өсуі 10 пайыздан жоғары болуы мүмкін", - деді ол.
Мысалы, егер құрылғы АҚШ-та он пайызға қымбаттаса, бірақ сонымен бірге доллардың теңгеге шаққандағы бағамы да өссе, бұл екі фактор бір-біріне қосылады. Осыдан кейін сатып алу бағасына салықтар, жеткізу шығындары және сатушының үстемесі қосылады.
Сондықтан бірдей модель Қазақстанда Америка нарығына қарағанда айтарлықтай қымбаттауы мүмкін.
Сатып алушылардың өздері бағаның өсуін тездетуі мүмкін
Сарапшы халықтың инфляциялық күтулерін тағы бір фактор ретінде атады.
Сатып алушылар импорттық техника қымбаттай береді деп есептегенде, олардың бір бөлігі сатып алуды кейінге қалдырмауға шешім қабылдайды. "Құрылғы бұдан да қымбаттап кетпей тұрғанда, қазір сатып алу керек" деген логика пайда болады.
"Мұндай сұраныс бағаны ұстап тұрады және сатушыларға оны көтеруге көбірек мүмкіндік береді. Яғни, инфляциялық күтулердің өзі бағаға қысымды күшейтуі мүмкін", - деп түсіндірді Жаналина.
Мұндай әсер iPhone-ның жаңа буыны шығар алдында немесе бағаның көтерілуі мүмкін екендігі туралы хабарламалар аясында ерекше байқалуы мүмкін.
Алайда кейін жағдай керісінше өзгеруі мүмкін. Егер смартфондар шынымен айтарлықтай қымбаттаса, сатып алушылардың бір бөлігі құрылғыны жаңартуды кейінге қалдырады, өткен жылғы модельді таңдайды немесе қолжетімді жиынтыққа ауысады.
Бөліп төлеу құнға қалай әсер етеді?
Қазақстан нарығы үшін смартфонның толық бағасы ғана емес, оны сатып алу шарттары да маңызды. Көптеген сатып алушылар, ең алдымен, бөліп төлеу бойынша ай сайынғы төлемнің мөлшеріне назар аударады.
Венера Жаналинаның айтуынша, 2027 жылдан бастап қарыздың кіріске қатысты шекті коэффициентін енгізу жоспарланған. Тұтынушылық несие берудің ықтимал қатаңдатылуы ірі сатып алулардың қолжетімділігіне әсер етуі мүмкін.
"Егер бөліп төлеу мен тұтынушылық несиелерге қойылатын талаптар қатаңдатылса, iPhone сатып алу қолжетімсіз бола түсуі мүмкін: бастапқы төлем көбейіп, бөліп төлеу мерзімі қысқаруы, мақұлдау талаптары қатаңдауы немесе сатып алудың нақты құны өсуі мүмкін", - деп атап өтті сарапшы.
Қатаң ережелерді күту бастапқыда сұраныстың алдын ала артуына әкелуі мүмкін: адамдардың бір бөлігі техниканы ескі шарттар қолданыста тұрғанда сатып алуға тырысады.
Несие беру нақты қатаңдатылғаннан кейін, керісінше, сұраныс әлсіреуі мүмкін. Смартфонның бағасы шамалы ғана өзгерсе де, бастапқы жарнаның немесе ай сайынғы төлемнің жоғары болуы құрылғыны қолжетімсіз етеді.
Осылайша, сатып алушы үшін iPhone-ның бағасында қанша тұратыны ғана емес, ай сайын қанша төлеу керектігі де маңызды.
Сарапшы қай сценарийді ең ықтимал деп санайды?
Венера Жаналинаның бағалауынша, егер шартты түрде құны 1 000 доллар тұратын iPhone-ды алатын болсақ, ең негізделген қалыпты сценарий оның бағасының шамамен 1 100 долларға дейін өсуін болжайды.
Мұндай өзгеріс Apple желісінің ішінде бұған дейін де болған: iPhone 16 Pro 999 доллардан басталса, iPhone 17 Pro 1 099 доллардан басталған бағамен шықты. Бұл ретте компанияның бір мезгілде ішкі жадтың минималды көлемін ұлғайтқанын да ескеру қажет.
Неғұрлым қатаң сценарий - шамамен 1 300 доллар - оның да аналитикалық негізі бар. The Wall Street Journal TechInsights-қа сілтеме жасай отырып, жедел және ішкі жадтың қымбаттауы болашақ iPhone Pro-ның өзіндік құнын шамамен 25 пайызға арттыруы мүмкін деп бағалады. Бұрынғы маржиналдылықты сақтауға тырысқанда, құрылғының бағасы 1 299 долларға жақындауы мүмкін.
"Ал 1 500 доллар - бұл дәл осы модель үшін негізгі сценарий емес. Мұндай деңгей көбіне Pro Max-қа ауысқанда, жад көлемі ұлғайғанда, тапшы конфигурацияларда немесе Apple-дің долларлық бағасына бағам, салықтар, логистика, сатушының маржасы мен бөліп төлеу шарттары қосылатын жергілікті нарықта ғана мүмкін болады", - деп санайды Жаналина.
Сарапшы қазақстандық сатушылардың қоймаларында бар құрылғылар мен алдағы жеткізілімдерді бөліп қарастыруды ұсынады.
Әкелініп қойған партияның бағасы болашақ бағам мен жаңа сатып алу шарттарына азырақ тәуелді. Келесі жеткізілімдердің құнын болжау қиынырақ: ол сатып алу сәтіндегі теңге бағамына, Apple-дің босату бағасына, құрылғылардың қолжетімділігіне және қаржыландыру құнына байланысты болады.
"Қазақстандағы тұтынушы үшін iPhone-ның нақты қымбаттауы ресми жарияланған пайыздан жоғары болуы мүмкін. Әсіресе үш фактор: Apple-дің жаһандық бағасының өсуі, теңгенің әлсіреуі және бөліп төлеу шарттарының нашарлауы бір мезгілде сәйкес келсе. Бұл жағдайда құрылғының бағасы ресми түрде қалыпты өскенімен, iPhone-ның сатып алушы үшін нақты қолжетімділігі айтарлықтай төмендейді", - деп түйіндеді Венера Жаналина.
MacBook пен iPad тағдыры не болмақ?
Apple-дің компьютерлері мен планшеттері бойынша әзірге нақты болжамдар жоқ. Дегенмен, дәл осы құрылғылар жады тапшылығын қатты сезінуі мүмкін: оларға жедел жады көбірек және сыйымдылығы үлкенірек жинақтауыштар орнатылады.
Gartner компьютерлер орта есеппен 17 пайызға қымбаттайды деп күтеді. Егер бұл бағдарды Қазақстандағы MacBook Air M5 құнына қолдансақ, оның бағасы шамамен 771 мыңнан 902 мың теңгеге дейін өседі.
iPad Pro 11 M5 қазір Қазақстанда шамамен 709 мың теңгеден бастап ұсынылады. Шартты түрде 13–17 пайызға өскен жағдайда, ол шамамен 801–830 мың теңге болады.
Алайда дәл iPad үшін бөлек сенімді болжам әзірге жоқ. Бұл сандар болашақ ресми прайсты емес, баға өзгеруінің ықтимал ауқымын көрсетеді.
Шығарылып қойған құрылғылар қымбаттай ма?
Қазір сатылымда бар барлық iPhone, Mac және iPad бағалары бір мезетте өзгеруі міндетті емес.
Алдымен нарық басқа да салдарларға тап болуы мүмкін:
- жеңілдіктердің азаюы;
- ең қолжетімді жиынтықтардың жойылуы;
- жаңа жеткізілімдер бағасының жоғары болуы;
- жады көлемі азайса да, бұрынғы бағаның сақталуы;
- базалық және Pro-нұсқалар арасындағы айырмашылықтың артуы.
IDC кейбір өндірушілер өзіндік құнның өсуін толықтай сатып алушыларға жүктемеу үшін жедел және ішкі жадыны азырақ орнатады деп болжайды.
Мысалы, бұрынғы жағдайда 12 гигабайт жедел және 256 гигабайт ішкі жады алатын құрылғы, бұрынғы немесе тіпті жоғарырақ бағамен 8 және 128 гигабайтпен шығуы мүмкін.
Бұған дейін TrendForce да ескерткендей, Apple жаңа буын шыққаннан кейін ескі модельдердің бағасын әдеттегідей төмендетуден бас тартуы мүмкін.
Сонымен, Қазақстанда iPhone бағасы қанша болады?
Қолда бар болжамдар негізінде үш ықтимал сценарийді бөліп көрсетуге болады.
Қалыпты: iPhone Pro - шамамен 910–930 мың теңге, Pro Max - шамамен 960–975 мың теңге.
Негізгі: iPhone Pro - шамамен 960 мың – 1,01 миллион теңге, Pro Max - шамамен 1,02–1,06 миллион теңге.
Қатаң: iPhone Pro - 1,09 миллион теңгеге дейін, Pro Max - 1,14 миллион теңге және одан жоғары.
Әзірге бүкіл желінің бірдей қымбаттауы емес, таңдамалы түзетулер енгізілуі ықтимал көрінеді. Apple базалық модельдердің бағасын сақтап қалуы немесе оларды шамалы ғана көтеруі мүмкін, бірақ Pro-нұсқалардың, жады үлкен құрылғылардың, Mac және iPad-тың құнын айтарлықтай өсіруі ғажап емес.
Дегенмен, Қазақстан үшін түпкілікті баға тек Apple-дің шешіміне ғана байланысты болмайды. Оған теңге бағамы, жеткізу құны, салықтар, сатушылардың үстемеақысы және бөліп төлеу шарттары бір мезгілде әсер етеді.
