+7 (777) 001 44 99
Тарту батареясы - кез келген электрмобильдің немесе гибридтің ең қымбат және қарапайым пайдаланушы үшін әлі де түсініксіз элементі. Сондықтан оның ресурсы төңірегінде аңыз көп: бірі көлікті 100 пайызға дейін қуаттаудан қорықса, енді бірі оның қуатын ешқашан жартысынан төмен түсірмеуге тырысады.
Мамандар көп жағдайда батареялар табиғи тозудан емес, мүлдем басқа себептерден істен шығатынын айтады. Көбінесе мәселе дұрыс пайдаланбаудан туындайды, бұл ұяшықтардың теңгерімсіздігіне немесе басқару жүйесінің жұмысындағы іркілістерге әкеп соғады.
Tengri Auto редакциясы электрмобиль жөндеу маманы Никита Батющенконың электрмобиль мен гибридтегі тарту батареясының қызмет ету мерзімін ұзартуға көмектесетін ұсыныстарын жинады.
Батарея қуатын нөлге дейін тауыспаңыз
Егер смартфон үшін қуаттың нөлге дейін төмендеуі әдетте қауіпті болмаса, электрмобиль немесе гибридтің тарту батареясы үшін мұндай әдеттің салдары ауыр болуы мүмкін.
"Қуаттың толық таусылуы - ұяшықтардың теңгерімсіздігіне әкелетін ең жиі кездесетін себептердің бірі. Соның салдарынан батареяны басқару жүйесі (BMS) жекелеген элементтер арасында қуатты дұрыс таратпай бастайды, бұл жүріс қорының азаюына және қателіктердің пайда болуына әкеп соғуы мүмкін", - дейді Никита Батющенко.
Кейбір жағдайларда көлік авариялық режимге ауысады, содан кейін оның жұмыс қабілетін қарапайым қуаттау арқылы қалпына келтіру мүмкін болмайды. Ондайда батареяны бөлшектеп, мамандандырылған сервисте қолмен қуаттап, теңгерімдеуге тура келеді.
Көлікті үнемі 100% қуатталған күйде ұстамаңыз
Тағы бір кең таралған ұсыныс - аккумуляторды үнемі толық қуатталған күйде ұстамау.
Күнделікті сапарлар үшін 80–90 пайыз деңгейі оңтайлы болып саналады. Мұндай режим батареяға түсетін жүктемені азайтуға мүмкіндік береді және ұзақ пайдалану кезінде оның ресурсын сақтауға көмектеседі.
"Бұл ретте 100 пайызға дейін қуаттаудан мүлдем бас тартудың қажеті жоқ. Шамамен айына бір рет аккумуляторды баяу қуаттау станциясында максималды деңгейге дейін қуаттау ұсынылады. Бұл жекелеген ұяшықтар арасындағы қуатты теңестіретін және олардың теңгерімсіздігінің алдын алатын батареяны басқару жүйесінің (BMS) дұрыс жұмыс істеуі үшін қажет", - деп кеңес береді маман.
Теңгерімсіздікті қадағалаңыз
Көптеген электрмобиль иелері батареяның тез тозуынан қорқып, ең алдымен оның қалдық сыйымдылығын (SOH) бақылайды.
Алайда маманның айтуынша, заманауи көліктер үшін бұл мәселе әзірге негізгі проблема емес:
"Көбінесе жүріс қорының азаюы аккумулятор сыйымдылығының жоғалуымен емес, жекелеген ұяшықтардың теңгерімсіздігіне байланысты болады. Бұл жағдайда батарея жұмысқа жарамды болып қала береді, бірақ қуаттың біркелкі таралмауына байланысты жүйе оның толық әлеуетін пайдалана алмайды. Нәтижесінде, батареяның өзі жақсы күйде болса да, көлік аз қашықтықты жүріп өтеді".
Сондықтан тек SOH (қалдық сыйымдылық) көрсеткішін ғана емес, сонымен қатар әрбір ұяшық тобының күйін де тексерген жөн. Мұндай тексеруді кез келген білікті сервисте жүргізуге болады.
"Мұндай тексеруді, әрине, жүрілген көлікті сатып алу кезінде, сондай-ақ жүріс қоры айтарлықтай азайғанда немесе қателіктер пайда болғанда жүргізу ұсынылады", - дейді Никита.
Батареяны температураның шұғыл өзгеруінен қорғаңыз
Заманауи электрмобильдер тарту батареясын салқындату және жылыту жүйелерімен жабдықталған, сондықтан аптап ыстық немесе қатаң аяздың өзі ол үшін аса қауіпті емес.
Дегенмен, аккумулятор белгілі бір температура диапазонында жұмыс істеуге есептелген, ал қатты ыстықта немесе суықта көлік оны ұстап тұру үшін қосымша энергия жұмсауға мәжбүр болады.
"Ең үлкен жүктемені дәл осы температураның шұғыл өзгеруі тудырады. Сондықтан мүмкіндігінше көлікті қатты аяздан жылы жерге және керісінше үнемі ауыстырып тұрмаған жөн - бұл ұзақ мерзімді перспективада батареяның күйіне кері әсер етуі мүмкін", - дейді Никита.
Батареяның жасы мен жүрілген жолына ғана емес, нақты күйіне баға беріңіз
Тарту батареясының белгіленген қызмет ету мерзімі жоқ. Оның ресурсы көліктің жасына немесе жүрілген жолына емес, көбінесе пайдалану жағдайларына, батареяның сапасына және тіпті көлік қолданылатын климатқа байланысты болады.
"Бес жылдан аспаған заманауи электрмобильдердің көпшілігінде батареяның қалдық сыйымдылығы 95–98 пайыз деңгейінде сақталады. Сервис тәжірибесінде 10–15 жылдан бері пайдаланылып келе жатқан, бірақ аккумуляторлары әлі де жақсы күйдегі көліктер кездеседі".
Сондықтан мамандар "тез тозу" туралы әңгімелерге бола үрейленбеуге кеңес береді. Батареяның күйін бақылап, диагностиканы уақтылы жүргізіп, пайдалану бойынша ұсыныстарды сақтау әлдеқайда маңыздырақ.
Электрмобиль және гибрид иесінің сөздігі
SOH (State of Health)
Батареяның "денсаулық" көрсеткіші. Ол жаңа аккумулятормен салыстырғанда қанша сыйымдылық қалғанын көрсетеді. Мысалы, SOH 95% көрсеткіші батареяның бастапқы сыйымдылығының шамамен 95 пайызын сақтап қалғанын білдіреді.
SOC (State of Charge)
Батарея зарядының ағымдағы деңгейі. Бұл жүргізуші бақылау панелінен көретін үйреншікті пайыздық көрсеткіштер.
BMS (Battery Management System)
Батареяны басқару жүйесі. Ол аккумулятордың температурасын, кернеуін, зарядталуы мен разрядталуын бақылайды, сондай-ақ әрбір ұяшықтың күйін қадағалап, олардың жұмысын теңестіреді.
Ұяшықтардың теңгерімсіздігі (разбалансировка)
Батареяның жекелеген элементтерінің біркелкі зарядталмауы немесе разрядталмауы. Соның салдарынан, батареяның өзі айтарлықтай сыйымдылығын жоғалтпаса да, автомобильдің жүріс қоры жылдам азаюы мүмкін.
Батарея деградациясы
Уақыт өте келе және жүріс жолына байланысты аккумулятор сыйымдылығының табиғи түрде төмендеуі. Бұл кез келген тартқыш батареяда болатын қалыпты тозу процесі.
Батареяны теңестіру (балансировка)
Аккумулятордың барлық ұяшықтары арасындағы заряд деңгейін теңестіру процесі. Әдетте оны BMS жүйесі автоматты түрде орындайды, бірақ кейбір жағдайларда сервистік теңестіру қажет болады.
Тартқыш батарея
Электр қозғалтқышын қуаттандыратын электрмобильдің немесе гибридтің негізгі жоғары вольтты аккумуляторы. Оны электроника мен қосалқы жүйелерді іске қосуға жауапты қарапайым 12 вольтты аккумулятормен шатастырмау керек.
Жоғары вольтты батарея
Тартқыш батареяның басқаша атауы. Модельге байланысты оның жұмыс кернеуі 300-ден 800 вольтқа дейін немесе одан да жоғары болуы мүмкін.
DC-зарядтау
Тұрақты токпен жылдам зарядтау. Ол батарея зарядын үй желісіне қарағанда айтарлықтай жылдам толтыруға мүмкіндік береді, бірақ тұрақты пайдаланған кезде аккумуляторға жоғары жүктеме түсіреді.
AC-зарядтау
Үй станциясынан немесе қоғамдық AC-станциясынан айнымалы токпен зарядтау. Әдетте бұл күнделікті пайдалану үшін ең қолайлы әрі батареяны сақтайтын режим.